4.102.3

अस्त्य् उज्जयिन्यां माधवो नाम विप्रः

asty ujjayinyāṃ mādhavo nāma vipraḥ

4.102.4

तस्य ब्राह्मणी प्रसूता बालापत्यस्य रक्षार्थं ब्राह्मणम् अवस्थाप्य स्थातुं गता

tasya brāhmaṇī prasūtā bālāpatyasya rakṣārthaṃ brāhmaṇam avasthāpya sthātuṃ gatā

4.102.5

अथ ब्राह्मणाय राज्ञः पार्वणश्राद्धं दातुम् आह्वानम् आगतम्

atha brāhmaṇāya rājñaḥ pārvaṇaśrāddhaṃ dātum āhvānam āgatam

4.102.6

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो ऽपि सहजदारिद्र्याद् अचिन्तयद् यदि सत्वरं न गच्छामि तदान्या कश्चिच्छ्रुत्वा श्राद्धं ग्रहीष्यति

tacchrutvā brāhmaṇo 'pi sahajadāridryād acintayad yadi satvaraṃ na gacchāmi tadānyā kaścicchrutvā śrāddhaṃ grahīṣyati

4.102.7

यतः

yataḥ

4.102.8

आदेयस्य प्रदेयस्य कर्तव्यस्य च कर्मणः

ādeyasya pradeyasya kartavyasya ca karmaṇaḥ

4.102.9

क्षिप्रम् अक्रियमाणस्य कालः पिबति तद्रसम्

kṣipram akriyamāṇasya kālaḥ pibati tadrasam

4.103

किन्तु बालकस्यात्र रक्षको नास्ति

kintu bālakasyātra rakṣako nāsti

4.103.2

तत् किं करोमि यातु चिरकालपालितम् इमं नकुलं पुत्रनिर्विशेषं बालकरक्षायां व्यवस्थाप्य गच्छामि

tat kiṃ karomi yātu cirakālapālitam imaṃ nakulaṃ putranirviśeṣaṃ bālakarakṣāyāṃ vyavasthāpya gacchāmi

4.103.3

तथा कृत्वा गतः

tathā kṛtvā gataḥ

4.103.4

ततस् तेन नकुलेन बालकसमीपम् आगच्छन् कृष्णसर्पो दृष्टो व्यापाद्य कोपात् खण्डं खण्डं कृत्वा भक्षितश् च

tatas tena nakulena bālakasamīpam āgacchan kṛṣṇasarpo dṛṣṭo vyāpādya kopāt khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ kṛtvā bhakṣitaś ca

4.103.5

ततो ऽसौ नकुलो ब्राह्मणम् आयान्तम् अवलोक्य रक्तविलिप्तमुखपदः सत्वरम् उपगम्य तच्चरणयोर् लुलोठ

tato 'sau nakulo brāhmaṇam āyāntam avalokya raktaviliptamukhapadaḥ satvaram upagamya taccaraṇayor luloṭha

4.103.6

ततः स विप्रस् तथाविधं दृष्ट्वा मम बालको ऽनेन खादित इत्य् अवधार्य नकुलः व्यापादितवान्

tataḥ sa vipras tathāvidhaṃ dṛṣṭvā mama bālako 'nena khādita ity avadhārya nakulaḥ vyāpāditavān

4.103.7

अनन्तरं यावद् उपसृत्यापत्यं पश्यति ब्राह्मणस् तावद् बालकः सुस्थः स्वपिति सर्पश् च व्यापादितस् तिष्ठति

anantaraṃ yāvad upasṛtyāpatyaṃ paśyati brāhmaṇas tāvad bālakaḥ susthaḥ svapiti sarpaś ca vyāpāditas tiṣṭhati

4.103.8

ततस् तम् उपकारकं नकुलं निरीक्ष्य भावितचेताः स ब्राह्मणः परं विषादम् अगमत्

tatas tam upakārakaṃ nakulaṃ nirīkṣya bhāvitacetāḥ sa brāhmaṇaḥ paraṃ viṣādam agamat

4.103.9

अतो ऽहं ब्रवीमि यो ऽर्थतत्त्वम् अविज्ञाय इत्यादि

ato 'haṃ bravīmi yo 'rthatattvam avijñāya ityādi

4.103.10

अपरं च

aparaṃ ca

4.103.11

कामः क्रोधस् तथा लोभो हर्षो मानो मदस् तथा

kāmaḥ krodhas tathā lobho harṣo māno madas tathā

4.103.12

षड्वर्गम् उत्सृजेद् एनं तस्मिंस् त्यक्ते सुखी नृपः

ṣaḍvargam utsṛjed enaṃ tasmiṃs tyakte sukhī nṛpaḥ

4.104

राजाह मन्त्रिन् एष ते निश्चयः

rājāha mantrin eṣa te niścayaḥ

Hitopadeśa