3.62.2

राजाह यद्य् एवं तथापि दृश्यतां तावद् अयं दूराद् आगतः

rājāha yady evaṃ tathāpi dṛśyatāṃ tāvad ayaṃ dūrād āgataḥ

3.62.3

तत्सङ्ग्रहे विचारः कार्यः

tatsaṅgrahe vicāraḥ kāryaḥ

3.62.4

चक्रो ब्रूते देव प्रणिधिस् तावत् प्रहितो दुर्गं च सज्जीकृतम्

cakro brūte deva praṇidhis tāvat prahito durgaṃ ca sajjīkṛtam

3.62.5

अतः शुको ऽप्य् आनीय प्रस्थाप्यताम्

ataḥ śuko 'py ānīya prasthāpyatām

3.62.6

किन्तु योधबलसमन्वितो भूत्वा दूराद् एव तम् अवलोकय

kintu yodhabalasamanvito bhūtvā dūrād eva tam avalokaya

3.62.7

यतः

yataḥ

3.62.8

नन्दं जघान चाणक्यस् तीक्ष्णदूतप्रयोगतः

nandaṃ jaghāna cāṇakyas tīkṣṇadūtaprayogataḥ

3.62.9

तद् दूरान्तरितं दूतं पश्येद् वीरसमन्वितः

tad dūrāntaritaṃ dūtaṃ paśyed vīrasamanvitaḥ

3.63

ततः सभां कृत्वाहूतः शुकः काकश् च

tataḥ sabhāṃ kṛtvāhūtaḥ śukaḥ kākaś ca

3.63.2

शुकः किंचिद् उन्नतशिरा दत्तासने उपविश्य ब्रूते भो हिरण्यगर्भ त्वां महाराजाधिराजः श्रीमच्चित्रवर्णः समाज्ञापयति यदि जीवितेन श्रिया वा प्रयोजनम् अस्ति तदा सत्वरम् आगत्यास्मच्चरणौ

śukaḥ kiṃcid unnataśirā dattāsane upaviśya brūte bho hiraṇyagarbha tvāṃ mahārājādhirājaḥ śrīmaccitravarṇaḥ samājñāpayati yadi jīvitena śriyā vā prayojanam asti tadā satvaram āgatyāsmaccaraṇau

3.63.3

नो चेद् अवस्थातुं स्थानान्तरं परिचिन्तय

no ced avasthātuṃ sthānāntaraṃ paricintaya

3.63.4

राजा सकोपम् आह आः सभायाम् अस्माकं न को ऽपि विद्यते य एनं गलहस्तयति तत उत्थाय मेघवर्णो ब्रूते देव आज्ञापय हन्मि चैनं दुष्टशुकम्

rājā sakopam āha āḥ sabhāyām asmākaṃ na ko 'pi vidyate ya enaṃ galahastayati tata utthāya meghavarṇo brūte deva ājñāpaya hanmi cainaṃ duṣṭaśukam

3.63.5

सर्वज्ञो राजानं काकं च सान्त्वयन् ब्रूते भद्र मा मैवम्

sarvajño rājānaṃ kākaṃ ca sāntvayan brūte bhadra mā maivam

3.63.6

शृणु तावत्

śṛṇu tāvat

3.63.7

न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा वृद्धा न ते ये न वदन्ति धर्मम्

na sā sabhā yatra na santi vṛddhā vṛddhā na te ye na vadanti dharmam

3.63.8

धर्मः स नो यत्र न सत्यम् अस्ति सत्यं न तद् यच् छलम् अभ्युपैति

dharmaḥ sa no yatra na satyam asti satyaṃ na tad yac chalam abhyupaiti

3.64

यतो राजधर्मश् चैषः

yato rājadharmaś caiṣaḥ

3.64.2

दूतो म्लेच्छो ऽप्य् अवध्यः स्याद् राजा दूतमुखो यतः

dūto mleccho 'py avadhyaḥ syād rājā dūtamukho yataḥ

3.64.3

उद्यतेष्व् अपि शस्त्रेषु दूतो वदति नान्यथा

udyateṣv api śastreṣu dūto vadati nānyathā

3.65

अन्यच् च

anyac ca

Hitopadeśa