1.248

चकार च कृतदारपरिग्रहस्यास्य तस्मिन्नेव प्रदेशे प्रीत्या प्रीतिकूटनामानं निवासम्

cakāra ca kṛtadāraparigrahasyāsya tasminneva pradeśe prītyā prītikūṭanāmānaṃ nivāsam

1.249

आत्मनाप्य् आषाढी कृष्णाजिनी अक्षवलयी वल्कली मेखली जटी च भूत्वा तपस्यतो जनयितुरेव जगामान्तिकम्

ātmanāpy āṣāḍhī kṛṣṇājinī akṣavalayī valkalī mekhalī jaṭī ca bhūtvā tapasyato janayitureva jagāmāntikam

1.250

अथ वत्सात् प्रवर्धमानादिपुरुषजनितात्मचरणोन्नतिनिर्गतप्रघोषः परमेश्वरशिरोधृतः सकलकलागमगम्भीरः महामुनिमान्यः विपक्षक्षोभक्षमः क्षितितललब्धायतिः अस्खलितप्रवृत्तो भागीरथीप्रवाह इव पावनः प्रावर्तत विमलो वंशः

atha vatsāt pravardhamānādipuruṣajanitātmacaraṇonnatinirgatapraghoṣaḥ parameśvaraśirodhṛtaḥ sakalakalāgamagambhīraḥ mahāmunimānyaḥ vipakṣakṣobhakṣamaḥ kṣititalalabdhāyatiḥ askhalitapravṛtto bhāgīrathīpravāha iva pāvanaḥ prāvartata vimalo vaṃśaḥ

1.251

यस्माद् अजायन्त वात्स्यायना नाम गृहमुनयः आश्रितश्रौता अप्य् अनालम्बितालीकबककाकवः कृतकुक्कुटव्रता अप्य् अबैडालवृत्तयः विवर्जितजनपङ्क्तयः परिहृतकपटकीरकुचीकूर्चाकूताः अगृहीतगह्वराः न्यक्कृतनिकृतयः प्रसन्नप्रकृतयः विहतविकृतयः परपरीवादपराचीनचेतोवृत्तयः वर्णत्रयव्यावृत्तिविशुद्धान्धसः धीरधिषणाः विधूताध्येषणाः असंकसुकस्वभावाः प्रणतप्रणयिनः शमितसमस्तशाखान्तरसंशीतयः उद्घाटितसमग्रग्रन्थार्थग्रन्थयः कवयः वाग्मिनः विमत्सराः परसुभाषितव्यसनिनः विदग्धपरिहासवेदिनः परिचयपेशलाः सर्वातिथयः सर्वसाधुसंमताः सर्वसत्त्वसाधारणसौहार्दद्रवार्द्रीकृतहृदयाः तथा सर्वगुणोपेता राजसेनानभिभूताः क्षमाभाज आश्रितनन्दनाः अनिस्त्रिंशा विद्याधराः अजडाः कलावन्तः अदोषास्तारकाः अपरोपतापिनो भास्वन्तः अनुष्माणो हुतभुजः अकुसृतयो भोगिनः अस्तम्भाः पुण्यालयाः अलुप्तक्रतुक्रिया दक्षाः अव्यालाः कामजितः असाधारणा द्विजातयः

yasmād ajāyanta vātsyāyanā nāma gṛhamunayaḥ āśritaśrautā apy anālambitālīkabakakākavaḥ kṛtakukkuṭavratā apy abaiḍālavṛttayaḥ vivarjitajanapaṅktayaḥ parihṛtakapaṭakīrakucīkūrcākūtāḥ agṛhītagahvarāḥ nyakkṛtanikṛtayaḥ prasannaprakṛtayaḥ vihatavikṛtayaḥ paraparīvādaparācīnacetovṛttayaḥ varṇatrayavyāvṛttiviśuddhāndhasaḥ dhīradhiṣaṇāḥ vidhūtādhyeṣaṇāḥ asaṃkasukasvabhāvāḥ praṇatapraṇayinaḥ śamitasamastaśākhāntarasaṃśītayaḥ udghāṭitasamagragranthārthagranthayaḥ kavayaḥ vāgminaḥ vimatsarāḥ parasubhāṣitavyasaninaḥ vidagdhaparihāsavedinaḥ paricayapeśalāḥ sarvātithayaḥ sarvasādhusaṃmatāḥ sarvasattvasādhāraṇasauhārdadravārdrīkṛtahṛdayāḥ tathā sarvaguṇopetā rājasenānabhibhūtāḥ kṣamābhāja āśritanandanāḥ anistriṃśā vidyādharāḥ ajaḍāḥ kalāvantaḥ adoṣāstārakāḥ aparopatāpino bhāsvantaḥ anuṣmāṇo hutabhujaḥ akusṛtayo bhoginaḥ astambhāḥ puṇyālayāḥ aluptakratukriyā dakṣāḥ avyālāḥ kāmajitaḥ asādhāraṇā dvijātayaḥ

1.252

तेषु चैवम् उत्पद्यमानेषु संसरति च संसारे यात्सु युगेषु अवतीर्णे कलौ वहत्सु वत्सरेषु व्रजत्सु वासरेषु अतिक्रामति च काले प्रसवपरम्पराभिर् अनवरतम् आपतति विकाशिनि वात्स्यायनकुले क्रमेण कुबेरनामा वैनतेय इव गुरुपक्षपाती द्विजो जन्म लेभे

teṣu caivam utpadyamāneṣu saṃsarati ca saṃsāre yātsu yugeṣu avatīrṇe kalau vahatsu vatsareṣu vrajatsu vāsareṣu atikrāmati ca kāle prasavaparamparābhir anavaratam āpatati vikāśini vātsyāyanakule krameṇa kuberanāmā vainateya iva gurupakṣapātī dvijo janma lebhe

1.253

तस्याभवन्नच्युत ईशानो हरः पाशुपतश्चेति चत्वारो युगारम्भा इव ब्राह्मतेजोजन्यमानप्रजाविस्तारा नारायणबाहुदण्डा इव सच्चक्रनन्दकास्तनयाः

tasyābhavannacyuta īśāno haraḥ pāśupataśceti catvāro yugārambhā iva brāhmatejojanyamānaprajāvistārā nārāyaṇabāhudaṇḍā iva saccakranandakāstanayāḥ

1.254

तत्र पाशुपतस्यैक एवाभवद् भूभार इवाचलकुलस्थितिः स्थिरश् चतुरुदधिगम्भीरो ऽर्थपतिरिति नाम्ना समग्राग्रजन्मचक्रचूडामणिर्महात्मा सूनुः

tatra pāśupatasyaika evābhavad bhūbhāra ivācalakulasthitiḥ sthiraś caturudadhigambhīro 'rthapatiriti nāmnā samagrāgrajanmacakracūḍāmaṇirmahātmā sūnuḥ

1.255

सो ऽजनयद् भृगुं हंसं शुचिं कविं महीदत्तं धर्मं जातवेदसं चित्रभानुं त्र्यक्षं महिदत्तं विश्वरूपं चेत्येकादश रुद्रानिव सोमामृतरसशीकरछुरितमुखान् पवित्रान् पुत्रान्

so 'janayad bhṛguṃ haṃsaṃ śuciṃ kaviṃ mahīdattaṃ dharmaṃ jātavedasaṃ citrabhānuṃ tryakṣaṃ mahidattaṃ viśvarūpaṃ cetyekādaśa rudrāniva somāmṛtarasaśīkarachuritamukhān pavitrān putrān

1.256

अलभत च चित्रभानुस्तेषां मध्ये राजदेव्यभिधानायां ब्राह्मण्यां बाणमात्मजम्

alabhata ca citrabhānusteṣāṃ madhye rājadevyabhidhānāyāṃ brāhmaṇyāṃ bāṇamātmajam

1.257

स बाल एव बलवतो विधेर् वशाद् उपसंपन्नया व्ययुज्यत जनन्या

sa bāla eva balavato vidher vaśād upasaṃpannayā vyayujyata jananyā

1.258

जातस्नेहस्तु नितरां पितैवास्य मातृताम् अकरोत्

jātasnehastu nitarāṃ pitaivāsya mātṛtām akarot

1.259

अवर्धत च तेनाधिकतरम् आधीयमानधृतिर् धाम्नि निजे

avardhata ca tenādhikataram ādhīyamānadhṛtir dhāmni nije

1.260

कृतोपनयनादिक्रियाकलापस्य समावृत्तस्य चास्य चतुर्दशवर्षदेशीयस्य पितापि श्रुतिस्मृतिविहितं कृत्वा द्विजजनोचितं निखिलं पुण्यजातं कालेनादशमीस्थ एवास्तमगमत्

kṛtopanayanādikriyākalāpasya samāvṛttasya cāsya caturdaśavarṣadeśīyasya pitāpi śrutismṛtivihitaṃ kṛtvā dvijajanocitaṃ nikhilaṃ puṇyajātaṃ kālenādaśamīstha evāstamagamat

1.261

संस्थिते च पितरि महता शोकेनाभीलमनुप्राप्तो दिवानिशं दह्यमानहृदयः कथं कथमपि कतिपयान्दिवसानात्मगृह एवानैषीत्

saṃsthite ca pitari mahatā śokenābhīlamanuprāpto divāniśaṃ dahyamānahṛdayaḥ kathaṃ kathamapi katipayāndivasānātmagṛha evānaiṣīt

1.262

गते च विरलतां शोके शनैः शनैर् अविनयनिदानतया स्वातन्त्र्यस्य कुतूहलबहुलतया च बालभावस्य धैर्यप्रतिपक्षतया च यौवनारम्भस्य शैशवोचितान्यनेकानि चापलान्याचरन्नित्वरो बभूव

gate ca viralatāṃ śoke śanaiḥ śanair avinayanidānatayā svātantryasya kutūhalabahulatayā ca bālabhāvasya dhairyapratipakṣatayā ca yauvanārambhasya śaiśavocitānyanekāni cāpalānyācarannitvaro babhūva

1.263

अभवंश्चास्य सवयसः समानाः सुहृदः सहायाश्च

abhavaṃścāsya savayasaḥ samānāḥ suhṛdaḥ sahāyāśca

1.264

तथा च

tathā ca

1.265

भ्रातरौ पारशवौ चन्द्रसेनमातृषेणौ भाषाकविरीशानः परं मित्रं प्रणयिनौ रुद्रनारायणौ विद्वांसौ वारबाणवासबाणौ वर्णकविर् वेणीभारतः प्राकृतकृत्कुलपुत्रो वायुविकारः बन्दिनाव् अनङ्गबाणसूचीबाणौ कात्यायनिका चक्रवाकिका जाङ्गुलिको मयूरकः कलादश् चामीकरः हैरिकः सिन्धुषेणः लेखको गोविन्दकः चित्रकृद् वीरवर्मा पुस्तकृत्कुमारदत्तः मार्दङ्गिको जीमूतः गायनौ सोमिलग्रहादित्यौ सैरन्ध्री कुरङ्गिका वांशिकौ मधुकरपारावतौ गान्धर्वोपाध्यायो दर्दुरकः संवाहिका केरलिका लासकयुवा ताण्डविकः आक्षिक आखण्डलः कितवो भीमकः शैलालियुवा शिखण्डकः नर्तकी हरिणिका पाराशरी सुमतिः क्षपणको वीरदेवः कथको जयसेनः शैवो वक्रघोणः मन्त्रसाधकः करालः असुरविवरव्यसनी लोहिताक्षः धातुवादविद्विहङ्गमः दार्दुरिको दामोदरः ऐन्द्रजालिकश् चकोराक्षः मस्करी ताम्रचूडकः

bhrātarau pāraśavau candrasenamātṛṣeṇau bhāṣākavirīśānaḥ paraṃ mitraṃ praṇayinau rudranārāyaṇau vidvāṃsau vārabāṇavāsabāṇau varṇakavir veṇībhārataḥ prākṛtakṛtkulaputro vāyuvikāraḥ bandināv anaṅgabāṇasūcībāṇau kātyāyanikā cakravākikā jāṅguliko mayūrakaḥ kalādaś cāmīkaraḥ hairikaḥ sindhuṣeṇaḥ lekhako govindakaḥ citrakṛd vīravarmā pustakṛtkumāradattaḥ mārdaṅgiko jīmūtaḥ gāyanau somilagrahādityau sairandhrī kuraṅgikā vāṃśikau madhukarapārāvatau gāndharvopādhyāyo dardurakaḥ saṃvāhikā keralikā lāsakayuvā tāṇḍavikaḥ ākṣika ākhaṇḍalaḥ kitavo bhīmakaḥ śailāliyuvā śikhaṇḍakaḥ nartakī hariṇikā pārāśarī sumatiḥ kṣapaṇako vīradevaḥ kathako jayasenaḥ śaivo vakraghoṇaḥ mantrasādhakaḥ karālaḥ asuravivaravyasanī lohitākṣaḥ dhātuvādavidvihaṅgamaḥ dārduriko dāmodaraḥ aindrajālikaś cakorākṣaḥ maskarī tāmracūḍakaḥ

1.266

स एभिरन्यैश्चानुगम्यमानो बालतया निघ्नताम् उपगतो देशान्तरावलोकनकौतुकाक्षिप्तहृदयः सत्स्वपिपितृपितामहोपात्तेषु ब्राह्मणजनोचितेषु विभवेषु सति चाविच्छिन्ने विद्याप्रसङ्गे गृहान्निरगात्

sa ebhiranyaiścānugamyamāno bālatayā nighnatām upagato deśāntarāvalokanakautukākṣiptahṛdayaḥ satsvapipitṛpitāmahopātteṣu brāhmaṇajanociteṣu vibhaveṣu sati cāvicchinne vidyāprasaṅge gṛhānniragāt

1.267

अगाच्च निरवग्रहो ग्रहवान् इव नवयौवनेन स्वैरिणा मनसा महतामुपहास्यताम्

agācca niravagraho grahavān iva navayauvanena svairiṇā manasā mahatāmupahāsyatām

Harṣacarita