20.40

एकस्मिन् कोष्ठागारे स्थापयित्वा येन राजा कनकवर्णः तेनोपसंक्रान्ताः

ekasmin koṣṭhāgāre sthāpayitvā yena rājā kanakavarṇaḥ tenopasaṃkrāntāḥ

20.41

उपसंक्रम्य राजानं कनकवर्णमिदमवोचद् यत् खलु देव जानीयाः सर्वग्रामनगरनिगमकर्वटराजधानीष्व् अन्नाद्यं संहृतम् संहृत्य गणितम् गणयित्वा मापितम् मापयित्वा सर्वग्रामनगरनिगमराजधानीष्वेकस्मिन् कोष्ठागारे स्थापितं यस्येदानीं देवः कालं मन्यते

upasaṃkramya rājānaṃ kanakavarṇamidamavocad yat khalu deva jānīyāḥ sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣv annādyaṃ saṃhṛtam saṃhṛtya gaṇitam gaṇayitvā māpitam māpayitvā sarvagrāmanagaranigamarājadhānīṣvekasmin koṣṭhāgāre sthāpitaṃ yasyedānīṃ devaḥ kālaṃ manyate

20.42

अथ राजा कनकवर्णः संख्यागणकलिपिकपौरुषेयानामन्त्रयित्वा एतदवोचद् गच्छत यूयं ग्रामण्यः सर्वजाम्बुद्वीपकान् मनुष्यान् गणयत गणयित्वा ग्रामण्यः सर्वजाम्बुद्वीपकानां मनुष्याणां समं भक्तं प्रयच्छत

atha rājā kanakavarṇaḥ saṃkhyāgaṇakalipikapauruṣeyānāmantrayitvā etadavocad gacchata yūyaṃ grāmaṇyaḥ sarvajāmbudvīpakān manuṣyān gaṇayata gaṇayitvā grāmaṇyaḥ sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ prayacchata

20.43

परं देवेति संख्यागणकलिपिकपौरुषेया राज्ञः कनकवर्णस्य प्रतिश्रुत्य सर्वजाम्बुद्वीपकान् मनुष्यान् गणयन्ति संगण्य राजानं कनकवर्णमादौ कृत्वा सर्वजाम्बुद्वीपकानां मनुष्याणां समं भक्तं प्रज्ञपयन्ति

paraṃ deveti saṃkhyāgaṇakalipikapauruṣeyā rājñaḥ kanakavarṇasya pratiśrutya sarvajāmbudvīpakān manuṣyān gaṇayanti saṃgaṇya rājānaṃ kanakavarṇamādau kṛtvā sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ prajñapayanti

20.44

ते यापयन्त्येकादशवर्षाणि द्वादशवर्षं न यापयन्ति

te yāpayantyekādaśavarṣāṇi dvādaśavarṣaṃ na yāpayanti

20.45

निर्गतो द्वादशस्य वर्षस्यैको मासो यावद्बहवः स्त्रीपुरुषदारकदारिका जिघत्सिताः पिपासिताः कालं कुर्वन्ति

nirgato dvādaśasya varṣasyaiko māso yāvadbahavaḥ strīpuruṣadārakadārikā jighatsitāḥ pipāsitāḥ kālaṃ kurvanti

20.46

तेन खलु पुनः समयेन सर्वजम्बुद्वीपादन्नाद्यं परिक्षीणमन्यत्र राज्ञः कनकवर्णस्यैका मानिका भक्तस्यावशिष्टा

tena khalu punaḥ samayena sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇamanyatra rājñaḥ kanakavarṇasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā

20.47

तेन खलु समयेन अन्यतमश्चत्वारिंशत्कल्पसम्प्रस्थितो बोधिसत्त्व इमां सहालोकधातुमनुप्राप्तो बभूव

tena khalu samayena anyatamaścatvāriṃśatkalpasamprasthito bodhisattva imāṃ sahālokadhātumanuprāpto babhūva

20.48

अद्राक्षीद् बोधिसत्त्वो ऽन्यतरस्मिन् वनषण्डे पुत्रं मात्रा सार्धं विप्रतिपद्यमानम्

adrākṣīd bodhisattvo 'nyatarasmin vanaṣaṇḍe putraṃ mātrā sārdhaṃ vipratipadyamānam

20.49

दृष्ट्वा च पुनरस्यैतदभवत् क्लिश्यन्ति बतेमे सत्त्वाः संक्लिश्यन्ति बतेमे सत्त्वा यत्र हि नाम अस्यामेव नव मासान् कुक्षौ उषित्वा अस्या एव स्तनौ पीत्वा अत्रैव कालं करिष्यति इति

dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat kliśyanti bateme sattvāḥ saṃkliśyanti bateme sattvā yatra hi nāma asyāmeva nava māsān kukṣau uṣitvā asyā eva stanau pītvā atraiva kālaṃ kariṣyati iti

20.50

अलं मे ईदृशैः सत्त्वैर् अधार्मिकैर् अधर्मरागरक्तैर् मिथ्यादृष्टकैर् विषमलोभाभिभूतैर् अमातृज्ञैर् अश्रामण्यैर् अब्राह्मण्यैर् अकुले ज्येष्ठापचायकैः

alaṃ me īdṛśaiḥ sattvair adhārmikair adharmarāgaraktair mithyādṛṣṭakair viṣamalobhābhibhūtair amātṛjñair aśrāmaṇyair abrāhmaṇyair akule jyeṣṭhāpacāyakaiḥ

20.51

क उत्सहत ईदृशानां सत्त्वानामर्थाय बोधिसत्त्वचर्यां चरितुं यन्न्वहं स्वके कार्ये प्रतिपद्येयम्

ka utsahata īdṛśānāṃ sattvānāmarthāya bodhisattvacaryāṃ carituṃ yannvahaṃ svake kārye pratipadyeyam

20.52

अथ बोधिसत्त्वो येनान्यतरद्वृक्षमूलं तेनोपसंक्रान्तः

atha bodhisattvo yenānyataradvṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkrāntaḥ

20.53

उपसंक्रम्य तस्मिन् वृक्षमूले निषण्णः

upasaṃkramya tasmin vṛkṣamūle niṣaṇṇaḥ

20.54

पर्यङ्कमाभुज्य ऋजुकायं प्रणिधाय प्रतिमुखं स्मृतिमुपस्थाप्य पञ्चसूपादानस्कन्धेषूदयव्ययानुदर्शी विहरति यदुतेदं रूपम् अयं रूपसमुदयः अयं रूपस्यास्तंगमः इयं वेदना इयं संज्ञा इमे संस्काराः इदं विज्ञानम् अयं विज्ञानसमुदयः अयं विज्ञानस्यास्तंगम इति

paryaṅkamābhujya ṛjukāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharati yadutedaṃ rūpam ayaṃ rūpasamudayaḥ ayaṃ rūpasyāstaṃgamaḥ iyaṃ vedanā iyaṃ saṃjñā ime saṃskārāḥ idaṃ vijñānam ayaṃ vijñānasamudayaḥ ayaṃ vijñānasyāstaṃgama iti

20.55

स एवं पञ्चसूपादानस्कन्धेषूदयव्ययानुदर्शी विहरन्नचिरादेव यत्किंचित् समुदयधर्मकं तत् सर्वं निरोधधर्मकमिति विदित्वा तत्रैव प्रत्येकां बोधिमधिगतवान्

sa evaṃ pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharannacirādeva yatkiṃcit samudayadharmakaṃ tat sarvaṃ nirodhadharmakamiti viditvā tatraiva pratyekāṃ bodhimadhigatavān

20.56

अथ भगवान् प्रत्येकबुद्धो यथाप्राप्तानवलोक्य तस्यां वेलायां गाथां भाषते

atha bhagavān pratyekabuddho yathāprāptānavalokya tasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate

20.57

संसेवमानस्य भवन्ति स्नेहाः स्नेहान्वयं सम्भवतीह दुःखम्

saṃsevamānasya bhavanti snehāḥ snehānvayaṃ sambhavatīha duḥkham

20.57.2

आदीनवं स्नेहगतं विदित्वा एकश्चरेत् खड्गविषाणकल्पः

ādīnavaṃ snehagataṃ viditvā ekaścaret khaḍgaviṣāṇakalpaḥ

20.58

अथ तस्य भगवतः प्रत्येकबुद्धस्यैतदभवद् बहूनां मे सत्त्वानामर्थाय दुष्कराणि चीर्णानि न च कस्यचित् सत्त्वस्य हितं कृतम्

atha tasya bhagavataḥ pratyekabuddhasyaitadabhavad bahūnāṃ me sattvānāmarthāya duṣkarāṇi cīrṇāni na ca kasyacit sattvasya hitaṃ kṛtam

Divyāvadāna