13.509

स मरणसमये प्रणिधानं कर्तुमारब्धो यन्मया भगवति काश्यपे सम्यक्सम्बुद्धे ऽनुत्तरे दक्षिणीये यावदायुर्ब्रह्मचर्यं चरितम् न च कश्चिद्गुणगुणो ऽधिगतः अनेनाहं कुशलमूलेन यो ऽसौ भगवता काश्यपेन सम्यक्सम्बुद्धेनोत्तरो माणवो व्याकृतो भविष्यसि त्वं माणव वर्षशतायुषि प्रजायां शाक्यमुनिर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्सम्बुद्ध इति तस्याहं शासने प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्कुर्याम्

sa maraṇasamaye praṇidhānaṃ kartumārabdho yanmayā bhagavati kāśyape samyaksambuddhe 'nuttare dakṣiṇīye yāvadāyurbrahmacaryaṃ caritam na ca kaścidguṇaguṇo 'dhigataḥ anenāhaṃ kuśalamūlena yo 'sau bhagavatā kāśyapena samyaksambuddhenottaro māṇavo vyākṛto bhaviṣyasi tvaṃ māṇava varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunirnāma tathāgato 'rhan samyaksambuddha iti tasyāhaṃ śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkuryām

13.510

यथा माम् उपाध्यायो भगवता काश्यपेन सम्यक्सम्बुद्धेनाभीक्ष्णं तेजोधातुं समापद्यमानानामग्रो निर्दिष्टः एवं मामपि स भगवाञ् शाक्यमुनिः शाक्याधिराजो ऽभीक्ष्णं तेजोधातुं समापद्यमानानामग्रं निर्दिशेदिति

yathā mām upādhyāyo bhagavatā kāśyapena samyaksambuddhenābhīkṣṇaṃ tejodhātuṃ samāpadyamānānāmagro nirdiṣṭaḥ evaṃ māmapi sa bhagavāñ śākyamuniḥ śākyādhirājo 'bhīkṣṇaṃ tejodhātuṃ samāpadyamānānāmagraṃ nirdiśediti

13.511

तत्प्रणिधानवशादेतर्हि तथागतेनाभीक्ष्णं तेजोधातुं समापद्यमानानामग्रो निर्दिष्टः

tatpraṇidhānavaśādetarhi tathāgatenābhīkṣṇaṃ tejodhātuṃ samāpadyamānānāmagro nirdiṣṭaḥ

13.512

इति हि भिक्षव एकान्तकृष्णानां कर्मणामेकान्तकृष्णो विपाकः एकान्तशुक्लानामेकान्तशुक्लः व्यतिमिश्राणां व्यतिमिश्रः

iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ ekāntaśuklānāmekāntaśuklaḥ vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ

13.513

तस्मात्तर्हि भिक्षव एकान्तकृष्णानि कर्माण्यपास्य व्यतिमिश्राणि च एकान्तशुक्लेष्वेव कर्मस्वाभोगः करणीयः

tasmāttarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ

13.514

इत्येवं भो भिक्षवः शिक्षितव्यम्

ityevaṃ bho bhikṣavaḥ śikṣitavyam

13.515

इत्यवोचद्भगवान्

ityavocadbhagavān

13.516

आत्तमनसस्ते भिक्षवो भगवतो भाषितमभ्यनन्दन्

āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan

14.1

धर्मता खलु च्यवनधर्मणो देवपुत्रस्य पञ्च पूर्वनिमित्तानि प्रादुर्भवन्ति अक्लिष्टानि वासांसि क्लिश्यन्ति अम्लानानि माल्यानि म्लायन्ति दौर्गन्धं कायेन निष्क्रामति उभाभ्यां कक्षाभ्यां स्वेदः प्रादुर्भवति च्यवनधर्मा देवपुत्रः स्व आसने धृतिं न लभते

dharmatā khalu cyavanadharmaṇo devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhavanti akliṣṭāni vāsāṃsi kliśyanti amlānāni mālyāni mlāyanti daurgandhaṃ kāyena niṣkrāmati ubhābhyāṃ kakṣābhyāṃ svedaḥ prādurbhavati cyavanadharmā devaputraḥ sva āsane dhṛtiṃ na labhate

14.2

अथान्यतमश्च्यवनधर्मा देवपुत्रः पृथिव्यामावर्तते संपरिवर्त्यैवं चाह हा मन्दाकिनि हा पुष्करिणि हा वापि हा चैत्ररथ हा पारुष्यक हा नन्दनवन हा मिश्रकावन हा पारियात्रक हा पाण्डुकम्बलशिला हा देवसभा हा सुदर्शन इति करुणकरुणं परिदेवते स्म

athānyatamaścyavanadharmā devaputraḥ pṛthivyāmāvartate saṃparivartyaivaṃ cāha hā mandākini hā puṣkariṇi hā vāpi hā caitraratha hā pāruṣyaka hā nandanavana hā miśrakāvana hā pāriyātraka hā pāṇḍukambalaśilā hā devasabhā hā sudarśana iti karuṇakaruṇaṃ paridevate sma

14.3

अद्राक्षीच्छक्रो देवानामिन्द्रस्तं देवपुत्रमत्यर्थं पृथिव्यामावर्तन्तं परिवर्तन्तम्

adrākṣīcchakro devānāmindrastaṃ devaputramatyarthaṃ pṛthivyāmāvartantaṃ parivartantam

14.4

दृष्ट्वा पुनर्येन स देवपुत्रस्तेनोपसंक्रान्तः

dṛṣṭvā punaryena sa devaputrastenopasaṃkrāntaḥ

14.5

उपसंक्रम्य तं देवपुत्रमिदमवोचत् हा कस्मात् त्वं मार्ष अत्यर्थं पृथिव्यामावर्तसे सम्परिवर्तसे करुणकरुणं परिदेवसे हा मन्दाकिनि हा पुष्किरिणि हा वापि हा चैत्ररथ हा पारुष्यक हा नन्दनवन हा मिश्रकावन हा पारियात्रक हा पाण्डुकम्बलशिला हा देवसभा हा सुदर्शन इति करुणकरुणं परिदेवसे एवमुक्ते देवपुत्रः शक्रं देवानामिन्द्रमिदमवोचत् एषो ऽहं कौशिक दिव्यं सुखमनुभूय इतः सप्तमे दिवसे राजगृहे नगरे सूकर्याः कुक्षौ उपपत्स्यामि

upasaṃkramya taṃ devaputramidamavocat hā kasmāt tvaṃ mārṣa atyarthaṃ pṛthivyāmāvartase samparivartase karuṇakaruṇaṃ paridevase hā mandākini hā puṣkiriṇi hā vāpi hā caitraratha hā pāruṣyaka hā nandanavana hā miśrakāvana hā pāriyātraka hā pāṇḍukambalaśilā hā devasabhā hā sudarśana iti karuṇakaruṇaṃ paridevase evamukte devaputraḥ śakraṃ devānāmindramidamavocat eṣo 'haṃ kauśika divyaṃ sukhamanubhūya itaḥ saptame divase rājagṛhe nagare sūkaryāḥ kukṣau upapatsyāmi

14.6

तत्र मया बहूनि वर्षाण्युच्चारप्रस्रावः परिभोक्तव्य इति

tatra mayā bahūni varṣāṇyuccāraprasrāvaḥ paribhoktavya iti

14.7

अथ शक्रो देवानामिन्द्रः कारुण्यतया तं देवपुत्रमिदमवोचत् एहि त्वं मार्ष बुद्धं शरणं गच्छ द्विपदानामग्र्यम् धर्मं शरणं गच्छ विरागाणामग्र्यम् संघं शरणं गच्छ गणानामग्र्यमिति

atha śakro devānāmindraḥ kāruṇyatayā taṃ devaputramidamavocat ehi tvaṃ mārṣa buddhaṃ śaraṇaṃ gaccha dvipadānāmagryam dharmaṃ śaraṇaṃ gaccha virāgāṇāmagryam saṃghaṃ śaraṇaṃ gaccha gaṇānāmagryamiti

14.8

अथ स देवपुत्रस्तिर्यग्योन्युपपत्तिभयभीतो मरणभयभीतश्च शक्रं देवानामिन्द्रमिदमवोचत् एषो ऽहं कौशिक बुद्धं शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मं शरणं गच्छामि विरागाणामग्र्यम् संघं शरणं गच्छामि गणानामग्र्यम्

atha sa devaputrastiryagyonyupapattibhayabhīto maraṇabhayabhītaśca śakraṃ devānāmindramidamavocat eṣo 'haṃ kauśika buddhaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dvipadānāmagryam dharmaṃ śaraṇaṃ gacchāmi virāgāṇāmagryam saṃghaṃ śaraṇaṃ gacchāmi gaṇānāmagryam

14.9

अथ स देवपुत्रस्त्रिशरणपरिगृहीतो भूत्वा च्युतः कालगतस्तुषिते देवनिकाये उपपन्नः

atha sa devaputrastriśaraṇaparigṛhīto bhūtvā cyutaḥ kālagatastuṣite devanikāye upapannaḥ

14.10

धर्मता खलु अधस्ताद्देवानां ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते नोर्ध्वम्

dharmatā khalu adhastāddevānāṃ jñānadarśanaṃ pravartate nordhvam

14.11

अथ शक्रो देवानामिन्द्रस्तं देवपुत्रमवलोकयति किमसौ देवपुत्रः सूकरिकायाः कुक्षौ उपपन्नो न वेति

atha śakro devānāmindrastaṃ devaputramavalokayati kimasau devaputraḥ sūkarikāyāḥ kukṣau upapanno na veti

14.12

यावत् पश्यति नोपपन्नस्तिर्यक्प्रेतेषु

yāvat paśyati nopapannastiryakpreteṣu

Divyāvadāna