17.93

अन्तःशरीरे मांसासृगाविशन्ति यदा मलाः

antaḥśarīre māṃsāsṛgāviśanti yadā malāḥ

17.93.2

तदा संजायते ग्रन्थिर्गम्भीरस्थः सुदारुणः

tadā saṃjāyate granthirgambhīrasthaḥ sudāruṇaḥ

17.94

हृदये क्लोम्नि यकृति प्लीह्नि कुक्षौ च वृक्कयोः

hṛdaye klomni yakṛti plīhni kukṣau ca vṛkkayoḥ

17.94.2

नाभ्यां वङ्क्षणयोर्वापि बस्तौ वा तीव्रवेदनः

nābhyāṃ vaṅkṣaṇayorvāpi bastau vā tīvravedanaḥ

17.95

दुष्टरक्तातिमात्रत्वात् स वै शीघ्रं विदह्यते

duṣṭaraktātimātratvāt sa vai śīghraṃ vidahyate

17.95.2

ततः शीघ्रविदाहित्वाद्विद्रधीत्यभिधीयते

tataḥ śīghravidāhitvādvidradhītyabhidhīyate

17.96

व्यधच्छेदभ्रमानाहशब्दस्फुरणसर्पणैः

vyadhacchedabhramānāhaśabdasphuraṇasarpaṇaiḥ

17.96.2

वातिकीं पैत्तिकीं तृष्णादाहमोहमदज्वरैः

vātikīṃ paittikīṃ tṛṣṇādāhamohamadajvaraiḥ

17.97

जृम्भोत्क्लेशारुचिस्तम्भशीतकैः श्लैष्मिकीं विदुः

jṛmbhotkleśārucistambhaśītakaiḥ ślaiṣmikīṃ viduḥ

17.97.2

सर्वासु च महच्छूलं विद्रधीषूपजायते

sarvāsu ca mahacchūlaṃ vidradhīṣūpajāyate

17.98

शस्त्रास्त्रैर्भिद्यत इव चोल्मुकैरिव दह्यते

śastrāstrairbhidyata iva colmukairiva dahyate

17.98.2

विद्रधी व्यम्लता याता वृश्चिकैरिव दश्यते

vidradhī vyamlatā yātā vṛścikairiva daśyate

17.99

तनु रूक्षारुणं श्यावं फेनिलं वातविद्रधी

tanu rūkṣāruṇaṃ śyāvaṃ phenilaṃ vātavidradhī

17.99.2

तिलमाषकुलत्थोदसन्निभं पित्तविद्रधी

tilamāṣakulatthodasannibhaṃ pittavidradhī

17.100

श्लैष्मिकी स्रवति श्वेतं पिच्छिलं बहलं बहु

ślaiṣmikī sravati śvetaṃ picchilaṃ bahalaṃ bahu

17.100.2

लक्षणं सर्वमेवैतद्भजते सान्निपातिकी

lakṣaṇaṃ sarvamevaitadbhajate sānnipātikī

17.101

अथासां विद्रधीनां साध्यासाध्यत्वविशेषज्ञानार्थं स्थानकृतं लिङ्गविशेषमुपदेक्ष्यामः तत्र प्रधानमर्मजायां विद्रध्यां हृद्घट्टनतमकप्रमोहकासश्वासाः क्लोमजायां पिपासामुखशोषगलग्रहाः यकृज्जायां श्वासः प्लीहजायामुच्छ्वासोपरोधः कुक्षिजायां कुक्षिपार्श्वान्तरांसशूलं वृक्कजायां पृष्ठकटिग्रहः नाभिजायां हिक्का वङ्क्षणजायां सक्थिसादः बस्तिजायां कृच्छ्रपूतिमूत्रवर्चस्त्वं चेति

athāsāṃ vidradhīnāṃ sādhyāsādhyatvaviśeṣajñānārthaṃ sthānakṛtaṃ liṅgaviśeṣamupadekṣyāmaḥ tatra pradhānamarmajāyāṃ vidradhyāṃ hṛdghaṭṭanatamakapramohakāsaśvāsāḥ klomajāyāṃ pipāsāmukhaśoṣagalagrahāḥ yakṛjjāyāṃ śvāsaḥ plīhajāyāmucchvāsoparodhaḥ kukṣijāyāṃ kukṣipārśvāntarāṃsaśūlaṃ vṛkkajāyāṃ pṛṣṭhakaṭigrahaḥ nābhijāyāṃ hikkā vaṅkṣaṇajāyāṃ sakthisādaḥ bastijāyāṃ kṛcchrapūtimūtravarcastvaṃ ceti

17.102

पक्वप्रभिन्नासूर्ध्वजासु मुखात् स्रावः स्रवति अधोजासु गुदात् उभयतस्तु नाभिजासु

pakvaprabhinnāsūrdhvajāsu mukhāt srāvaḥ sravati adhojāsu gudāt ubhayatastu nābhijāsu

17.103

आसां हृन्नाभिबस्तिजाः परिपक्वाः सान्निपातिकी च मरणाय शेषाः पुनः कुशलम् आशुप्रतिकारिणं चिकित्सकमासाद्योपशाम्यन्ति

āsāṃ hṛnnābhibastijāḥ paripakvāḥ sānnipātikī ca maraṇāya śeṣāḥ punaḥ kuśalam āśupratikāriṇaṃ cikitsakamāsādyopaśāmyanti

17.103.2

तस्मादचिरोत्थितां विद्रधीं शस्त्रसर्पविद्युदग्नितुल्यां स्नेहविरेचनैराश्वेवोपक्रमेत् सर्वशो गुल्मवच्चेति

tasmādacirotthitāṃ vidradhīṃ śastrasarpavidyudagnitulyāṃ snehavirecanairāśvevopakramet sarvaśo gulmavacceti

Carakasaṃhitā