1.42

शरीरेन्द्रियसत्त्वात्मसंयोगो धारि जीवितम्

śarīrendriyasattvātmasaṃyogo dhāri jīvitam

1.42.2

नित्यगश् चानुबन्धश् च पर्यायैर् आयुर् उच्यते

nityagaś cānubandhaś ca paryāyair āyur ucyate

1.43

तस्यायुषः पुण्यतमो वेदो वेदविदां मतः

tasyāyuṣaḥ puṇyatamo vedo vedavidāṃ mataḥ

1.43.2

वक्ष्यते यन् मनुष्याणां लोकयोर् उभयोर् हितम्

vakṣyate yan manuṣyāṇāṃ lokayor ubhayor hitam

1.44

सर्वदा सर्वभावानां सामान्यं वृद्धकारणम्

sarvadā sarvabhāvānāṃ sāmānyaṃ vṛddhakāraṇam

1.44.2

ह्रासहेतुर्विशेषश्च प्रवृत्तिरुभयस्य तु

hrāsaheturviśeṣaśca pravṛttirubhayasya tu

1.45

सामान्यमेकत्वकरं विशेषस्तु पृथक्त्वकृत्

sāmānyamekatvakaraṃ viśeṣastu pṛthaktvakṛt

1.45.2

तुल्यार्थता हि सामान्यं विशेषस्तु विपर्ययः

tulyārthatā hi sāmānyaṃ viśeṣastu viparyayaḥ

1.46

सत्त्वमात्मा शरीरं च त्रयमेतत्त्रिदण्डवत्

sattvamātmā śarīraṃ ca trayametattridaṇḍavat

1.46.2

लोकस्तिष्ठति संयोगात्तत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्

lokastiṣṭhati saṃyogāttatra sarvaṃ pratiṣṭhitam

1.47

स पुमांश्चेतनं तच्च तच्चाधिकरणं स्मृतम्

sa pumāṃścetanaṃ tacca taccādhikaraṇaṃ smṛtam

1.47.2

वेदस्यास्य तदर्थं हि वेदो ऽयं संप्रकाशितः

vedasyāsya tadarthaṃ hi vedo 'yaṃ saṃprakāśitaḥ

1.48

खादीन्यात्मा मनः कालो दिशश्च द्रव्यसंग्रहः

khādīnyātmā manaḥ kālo diśaśca dravyasaṃgrahaḥ

1.48.2

सेन्द्रियं चेतनं द्रव्यं निरिन्द्रियमचेतनम्

sendriyaṃ cetanaṃ dravyaṃ nirindriyamacetanam

1.49

सार्था गुर्वादयो बुद्धिः प्रयत्नान्ताः परादयः

sārthā gurvādayo buddhiḥ prayatnāntāḥ parādayaḥ

1.49.2

गुणाः प्रोक्ताः प्रयत्नादि कर्म चेष्टितमुच्यते

guṇāḥ proktāḥ prayatnādi karma ceṣṭitamucyate

1.50

समवायो ऽपृथग्भावो भूम्यादीनां गुणैर्मतः

samavāyo 'pṛthagbhāvo bhūmyādīnāṃ guṇairmataḥ

1.50.2

स नित्यो यत्र हि द्रव्यं न तत्रानियतो गुणः

sa nityo yatra hi dravyaṃ na tatrāniyato guṇaḥ

1.51

यत्राश्रिताः कर्मगुणाः कारणं समवायि यत्

yatrāśritāḥ karmaguṇāḥ kāraṇaṃ samavāyi yat

1.51.2

तद्द्रव्यं समवायी तु निश्चेष्टः कारणं गुणः

taddravyaṃ samavāyī tu niśceṣṭaḥ kāraṇaṃ guṇaḥ

Carakasaṃhitā