8.10

तत ऋत्विक् प्रागुत्तरस्यां दिश्यगारस्य प्राक्प्रवणम् उदक्प्रवणं वा प्रदेशमभिसमीक्ष्य गोमयोदकाभ्यां स्थण्डिलमुपलिप्य प्रोक्ष्य चोदकेन वेदीम् अस्मिन् स्थापयेत्

tata ṛtvik prāguttarasyāṃ diśyagārasya prākpravaṇam udakpravaṇaṃ vā pradeśamabhisamīkṣya gomayodakābhyāṃ sthaṇḍilamupalipya prokṣya codakena vedīm asmin sthāpayet

8.10.2

तां पश्चिमेनाहतवस्त्रसंचये श्वेतार्षभे वाप्यजिन उपविशेद् ब्राह्मणप्रयुक्तः राजन्यप्रयुक्तस्तु वैयाघ्रे चर्मण्यानडुहे वा वैश्यप्रयुक्तस्तु रौरवे बास्ते वा

tāṃ paścimenāhatavastrasaṃcaye śvetārṣabhe vāpyajina upaviśed brāhmaṇaprayuktaḥ rājanyaprayuktastu vaiyāghre carmaṇyānaḍuhe vā vaiśyaprayuktastu raurave bāste vā

8.10.3

तत्रोपविष्टः पालाशीभिर् ऐङ्गुदीभिर् औदुम्बरीभिर् माधूकीभिर् वा समिद्भिर् अग्निम् उपसमाधाय कुशैः परिस्तीर्य परिधिभिश्च परिधाय लाजैः शुक्लाभिश्च गन्धवतीभिः सुमनोभिरुपकिरेत्

tatropaviṣṭaḥ pālāśībhir aiṅgudībhir audumbarībhir mādhūkībhir vā samidbhir agnim upasamādhāya kuśaiḥ paristīrya paridhibhiśca paridhāya lājaiḥ śuklābhiśca gandhavatībhiḥ sumanobhirupakiret

8.10.4

तत्र प्रणीयोदपात्रं पवित्रपूतमुपसंस्कृत्य सर्पिराज्यार्थं यथोक्तवर्णान् आजानेयादीन् समन्ततः स्थापयेत्

tatra praṇīyodapātraṃ pavitrapūtamupasaṃskṛtya sarpirājyārthaṃ yathoktavarṇān ājāneyādīn samantataḥ sthāpayet

8.11

ततः पुत्रकामा पश्चिमतोऽग्निं दक्षिणतो ब्राह्मणम् उपविश्यान्वालभेत सह भर्त्रा यथेष्टं पुत्रम् आशासाना

tataḥ putrakāmā paścimato'gniṃ dakṣiṇato brāhmaṇam upaviśyānvālabheta saha bhartrā yatheṣṭaṃ putram āśāsānā

8.11.2

ततस्तस्या आशासानाया ऋत्विक् प्रजापतिम् अभिनिर्दिश्य योनौ तस्याः कामपरिपूरणार्थं काम्यामिष्टिं निर्वर्तयेद् विष्णुर्योनिं कल्पयतु इत्यनयर्चा

tatastasyā āśāsānāyā ṛtvik prajāpatim abhinirdiśya yonau tasyāḥ kāmaparipūraṇārthaṃ kāmyāmiṣṭiṃ nirvartayed viṣṇuryoniṃ kalpayatu ityanayarcā

8.11.3

ततश्चैवाज्येन स्थालीपाकम् अभिघार्य त्रिर् जुहुयाद्यथाम्नायम्

tataścaivājyena sthālīpākam abhighārya trir juhuyādyathāmnāyam

8.11.4

मन्त्रोपमन्त्रितमुदपात्रं तस्यै दद्यात् सर्वोदकार्थान् कुरुष्वेति

mantropamantritamudapātraṃ tasyai dadyāt sarvodakārthān kuruṣveti

8.11.5

ततः समाप्ते कर्मणि पूर्वं दक्षिणपादमभिहरन्ती प्रदक्षिणमग्निम् अनुपरिक्रामेत् सह भर्त्रा

tataḥ samāpte karmaṇi pūrvaṃ dakṣiṇapādamabhiharantī pradakṣiṇamagnim anuparikrāmet saha bhartrā

8.11.6

ततो ब्राह्मणान् स्वस्ति वाचयित्वाज्यशेषं प्राश्नीयात् पूर्वं पुमान् पश्चात् स्त्री न चोच्छिष्टमवशेषयेत्

tato brāhmaṇān svasti vācayitvājyaśeṣaṃ prāśnīyāt pūrvaṃ pumān paścāt strī na cocchiṣṭamavaśeṣayet

8.11.7

ततस्तौ सह संवसेयाताम् अष्टरात्रं तथाविधपरिच्छदावेव च स्यातां तथेष्टपुत्रं जनयेताम्

tatastau saha saṃvaseyātām aṣṭarātraṃ tathāvidhaparicchadāveva ca syātāṃ tatheṣṭaputraṃ janayetām

8.12

या तु स्त्री श्यामं लोहिताक्षं व्यूढोरस्कं महाबाहुं च पुत्रमाशासीत या वा कृष्णं कृष्णमृदुदीर्घकेशं शुक्लाक्षं शुक्लदन्तं तेजस्विनम् आत्मवन्तम् एष एवानयोरपि होमविधिः

yā tu strī śyāmaṃ lohitākṣaṃ vyūḍhoraskaṃ mahābāhuṃ ca putramāśāsīta yā vā kṛṣṇaṃ kṛṣṇamṛdudīrghakeśaṃ śuklākṣaṃ śukladantaṃ tejasvinam ātmavantam eṣa evānayorapi homavidhiḥ

8.12.2

किंतु परिबर्हो वर्णवर्जं स्यात्

kiṃtu paribarho varṇavarjaṃ syāt

8.12.3

पुत्रवर्णानुरूपस्तु यथाशीरेव तयोः परिबर्होऽन्यः कार्यः स्यात्

putravarṇānurūpastu yathāśīreva tayoḥ paribarho'nyaḥ kāryaḥ syāt

8.13

शूद्रा तु नमस्कारमेव कुर्यात् देवाग्निद्विजगुरुतपस्विसिद्धेभ्यः

śūdrā tu namaskārameva kuryāt devāgnidvijagurutapasvisiddhebhyaḥ

8.14

या या च यथाविधं पुत्रम् आशासीत तस्यास्तस्यास्तां तां पुत्राशिषम् अनुनिशम्य तांस्ताञ्जनपदान् मनसानुपरिक्रामयेत्

yā yā ca yathāvidhaṃ putram āśāsīta tasyāstasyāstāṃ tāṃ putrāśiṣam anuniśamya tāṃstāñjanapadān manasānuparikrāmayet

8.14.2

ततो या या येषां येषां जनपदानां मनुष्याणामनुरूपं पुत्रमाशासीत सा सा तेषां तेषां जनपदानां मनुष्याणाम् आहारविहारोपचारपरिच्छदान् अनुविधत्स्वेति वाच्या स्यात्

tato yā yā yeṣāṃ yeṣāṃ janapadānāṃ manuṣyāṇāmanurūpaṃ putramāśāsīta sā sā teṣāṃ teṣāṃ janapadānāṃ manuṣyāṇām āhāravihāropacāraparicchadān anuvidhatsveti vācyā syāt

8.14.3

इत्येतत् सर्वं पुत्राशिषां समृद्धिकरं कर्म व्याख्यातं भवति

ityetat sarvaṃ putrāśiṣāṃ samṛddhikaraṃ karma vyākhyātaṃ bhavati

8.15

न खलु केवलमेतदेव कर्म वर्णवैशेष्यकरं भवति

na khalu kevalametadeva karma varṇavaiśeṣyakaraṃ bhavati

8.15.2

अपि तु तेजोधातुर् अप्युदकान्तरिक्षधातुप्रायो ऽवदातवर्णकरो भवति पृथिवीवायुधातुप्रायः कृष्णवर्णकरः समसर्वधातुप्रायः श्यामवर्णकरः

api tu tejodhātur apyudakāntarikṣadhātuprāyo 'vadātavarṇakaro bhavati pṛthivīvāyudhātuprāyaḥ kṛṣṇavarṇakaraḥ samasarvadhātuprāyaḥ śyāmavarṇakaraḥ

Carakasaṃhitā