6.28.12

वाग्वस्तुमात्रम् एतद्वादम् ऋषयो मन्यन्ते नाकाले मृत्युरस्तीति

vāgvastumātram etadvādam ṛṣayo manyante nākāle mṛtyurastīti

6.29

वर्षशतं खल्वायुषः प्रमाणमस्मिन् काले

varṣaśataṃ khalvāyuṣaḥ pramāṇamasmin kāle

6.30

तस्य निमित्तं प्रकृतिगुणात्मसंपत् सात्म्योपसेवनं चेति

tasya nimittaṃ prakṛtiguṇātmasaṃpat sātmyopasevanaṃ ceti

6.31

तत्र श्लोकाः

tatra ślokāḥ

6.31.2

शरीरं यद्यथा तच्च वर्तते क्लिष्टमामयैः

śarīraṃ yadyathā tacca vartate kliṣṭamāmayaiḥ

6.31.3

यथा क्लेशं विनाशं च याति ये चास्य धातवः

yathā kleśaṃ vināśaṃ ca yāti ye cāsya dhātavaḥ

6.32

वृद्धिह्रासौ यथा तेषां क्षीणानाम् औषधं च यत्

vṛddhihrāsau yathā teṣāṃ kṣīṇānām auṣadhaṃ ca yat

6.32.2

देहवृद्धिकरा भावा बलवृद्धिकराश्च ये

dehavṛddhikarā bhāvā balavṛddhikarāśca ye

6.33

परिणामकरा भावा या च तेषां पृथक् क्रिया

pariṇāmakarā bhāvā yā ca teṣāṃ pṛthak kriyā

6.33.2

मलाख्याः सम्प्रसादाख्या धातवः प्रश्न एव च

malākhyāḥ samprasādākhyā dhātavaḥ praśna eva ca

6.34

नवको निर्णयश्चास्य विधिवत्संप्रकाशितः

navako nirṇayaścāsya vidhivatsaṃprakāśitaḥ

6.34.2

तथ्यः शरीरविचये शारीरे परमर्षिणा

tathyaḥ śarīravicaye śārīre paramarṣiṇā

7.1

अथातः शरीरसंख्याशारीरं व्याख्यास्यामः

athātaḥ śarīrasaṃkhyāśārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ

7.2

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

7.3

शरीरसंख्यामवयवशः कृत्स्नं शरीरं प्रविभज्य सर्वशरीरसंख्यानप्रमाणज्ञानहेतोर् भगवन्तम् आत्रेयम् अग्निवेशः पप्रच्छ

śarīrasaṃkhyāmavayavaśaḥ kṛtsnaṃ śarīraṃ pravibhajya sarvaśarīrasaṃkhyānapramāṇajñānahetor bhagavantam ātreyam agniveśaḥ papraccha

7.4

तमुवाच भगवानात्रेयः शृणु मत्तोऽग्निवेश सर्वशरीरम् आचक्षाणस्य यथाप्रश्नमेकमना यथावत्

tamuvāca bhagavānātreyaḥ śṛṇu matto'gniveśa sarvaśarīram ācakṣāṇasya yathāpraśnamekamanā yathāvat

7.4.2

शरीरे षट् त्वचः तद्यथा उदकधरा त्वग्बाह्या द्वितीया त्वसृग्धरा तृतीया सिध्मकिलाससंभवाधिष्ठाना चतुर्थी दद्रूकुष्ठसंभवाधिष्ठाना पञ्चमी त्वलजीविद्रधिसंभवाधिष्ठाना षष्ठी तु यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्ध इव च तमः प्रविशति यां चाप्यधिष्ठायारूंषि जायन्ते पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि च इति षट् त्वचः

śarīre ṣaṭ tvacaḥ tadyathā udakadharā tvagbāhyā dvitīyā tvasṛgdharā tṛtīyā sidhmakilāsasaṃbhavādhiṣṭhānā caturthī dadrūkuṣṭhasaṃbhavādhiṣṭhānā pañcamī tvalajīvidradhisaṃbhavādhiṣṭhānā ṣaṣṭhī tu yasyāṃ chinnāyāṃ tāmyatyandha iva ca tamaḥ praviśati yāṃ cāpyadhiṣṭhāyārūṃṣi jāyante parvasu kṛṣṇaraktāni sthūlamūlāni duścikitsyatamāni ca iti ṣaṭ tvacaḥ

7.4.3

एताः षडङ्गं शरीरमवतत्य तिष्ठन्ति

etāḥ ṣaḍaṅgaṃ śarīramavatatya tiṣṭhanti

7.5

तत्रायं शरीरस्याङ्गविभागः तद्यथा द्वौ बाहू द्वे सक्थिनी शिरोग्रीवम् अन्तराधिः इति

tatrāyaṃ śarīrasyāṅgavibhāgaḥ tadyathā dvau bāhū dve sakthinī śirogrīvam antarādhiḥ iti

7.6

त्रीणि सषष्टीनि शतान्यस्थ्नां सह दन्तोलूखलनखेन

trīṇi saṣaṣṭīni śatānyasthnāṃ saha dantolūkhalanakhena

Carakasaṃhitā