1.129

वेदनानामशान्तानामित्येते हेतवः स्मृताः

vedanānāmaśāntānāmityete hetavaḥ smṛtāḥ

1.129.2

सुखहेतुः समस्त्वेकः समयोगः सुदुर्लभः

sukhahetuḥ samastvekaḥ samayogaḥ sudurlabhaḥ

1.130

नेन्द्रियाणि न चैवार्थाः सुखदुःखस्य हेतवः

nendriyāṇi na caivārthāḥ sukhaduḥkhasya hetavaḥ

1.130.2

हेतुस्तु सुखदुःखस्य योगो दृष्टश्चतुर्विधः

hetustu sukhaduḥkhasya yogo dṛṣṭaścaturvidhaḥ

1.131

सन्तीन्द्रियाणि सन्त्यर्था योगो न च न चास्ति रुक्

santīndriyāṇi santyarthā yogo na ca na cāsti ruk

1.131.2

न सुखं कारणं तस्माद् योग एव चतुर्विधः

na sukhaṃ kāraṇaṃ tasmād yoga eva caturvidhaḥ

1.132

नात्मेन्द्रियं मनो बुद्धिं गोचरं कर्म वा विना

nātmendriyaṃ mano buddhiṃ gocaraṃ karma vā vinā

1.132.2

सुखदुःखं यथा यच्च बोद्धव्यं तत्तथोच्यते

sukhaduḥkhaṃ yathā yacca boddhavyaṃ tattathocyate

1.133

स्पर्शनेन्द्रियसंस्पर्शः स्पर्शो मानस एव च

sparśanendriyasaṃsparśaḥ sparśo mānasa eva ca

1.133.2

द्विविधः सुखदुःखानां वेदनानां प्रवर्तकः

dvividhaḥ sukhaduḥkhānāṃ vedanānāṃ pravartakaḥ

1.134

इच्छाद्वेषात्मिका तृष्णा सुखदुःखात्प्रवर्तते

icchādveṣātmikā tṛṣṇā sukhaduḥkhātpravartate

1.134.2

तृष्णा च सुखदुःखानां कारणं पुनरुच्यते

tṛṣṇā ca sukhaduḥkhānāṃ kāraṇaṃ punarucyate

1.135

उपादत्ते हि सा भावान् वेदनाश्रयसंज्ञकान्

upādatte hi sā bhāvān vedanāśrayasaṃjñakān

1.135.2

स्पृश्यते नानुपादाने नास्पृष्टो वेत्ति वेदनाः

spṛśyate nānupādāne nāspṛṣṭo vetti vedanāḥ

1.136

वेदनानामधिष्ठानं मनो देहश्च सेन्द्रियः

vedanānāmadhiṣṭhānaṃ mano dehaśca sendriyaḥ

1.136.2

केशलोमनखाग्रान्नमलद्रवगुणैर् विना

keśalomanakhāgrānnamaladravaguṇair vinā

1.137

योगे मोक्षे च सर्वासां वेदनानाम् अवर्तनम्

yoge mokṣe ca sarvāsāṃ vedanānām avartanam

1.137.2

मोक्षे निवृत्तिर्निःशेषा योगो मोक्षप्रवर्तकः

mokṣe nivṛttirniḥśeṣā yogo mokṣapravartakaḥ

1.138

आत्मेन्द्रियमनोऽर्थानां सन्निकर्षात्प्रवर्तते

ātmendriyamano'rthānāṃ sannikarṣātpravartate

1.138.2

सुखदुःखम् अनारम्भादात्मस्थे मनसि स्थिरे

sukhaduḥkham anārambhādātmasthe manasi sthire

Carakasaṃhitā