1.29

खरद्रवचलोष्णत्वं भूजलानिलतेजसाम्

kharadravacaloṣṇatvaṃ bhūjalānilatejasām

1.29.2

आकाशस्याप्रतीघातो दृष्टं लिङ्गं यथाक्रमम्

ākāśasyāpratīghāto dṛṣṭaṃ liṅgaṃ yathākramam

1.30

लक्षणं सर्वमेवैतत् स्पर्शनेन्द्रियगोचरम्

lakṣaṇaṃ sarvamevaitat sparśanendriyagocaram

1.30.2

स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयः स्पर्शो हि सविपर्ययः

sparśanendriyavijñeyaḥ sparśo hi saviparyayaḥ

1.31

गुणाः शरीरे गुणिनां निर्दिष्टाश्चिह्नमेव च

guṇāḥ śarīre guṇināṃ nirdiṣṭāścihnameva ca

1.31.2

अर्थाः शब्दादयो ज्ञेया गोचरा विषया गुणाः

arthāḥ śabdādayo jñeyā gocarā viṣayā guṇāḥ

1.32

या यदिन्द्रियमाश्रित्य जन्तोर्बुद्धिः प्रवर्तते

yā yadindriyamāśritya jantorbuddhiḥ pravartate

1.32.2

याति सा तेन निर्देशं मनसा च मनोभवा

yāti sā tena nirdeśaṃ manasā ca manobhavā

1.33

भेदात्कार्येन्द्रियार्थानां बह्व्यो वै बुद्धयः स्मृताः

bhedātkāryendriyārthānāṃ bahvyo vai buddhayaḥ smṛtāḥ

1.33.2

आत्मेन्द्रियमनोऽर्थानामेकैका सन्निकर्षजा

ātmendriyamano'rthānāmekaikā sannikarṣajā

1.34

अङ्गुल्यङ्गुष्ठतलजस् तन्त्रीवीणानखोद्भवः

aṅgulyaṅguṣṭhatalajas tantrīvīṇānakhodbhavaḥ

1.34.2

दृष्टः शब्दो यथा बुद्धिर्दृष्टा संयोगजा तथा

dṛṣṭaḥ śabdo yathā buddhirdṛṣṭā saṃyogajā tathā

1.35

बुद्धीन्द्रियमनोऽर्थानां विद्याद्योगधरं परम्

buddhīndriyamano'rthānāṃ vidyādyogadharaṃ param

1.35.2

चतुर्विंशतिको ह्येष राशिः पुरुषसंज्ञकः

caturviṃśatiko hyeṣa rāśiḥ puruṣasaṃjñakaḥ

1.36

रजस्तमोभ्यां युक्तस्य संयोगोऽयमनन्तवान्

rajastamobhyāṃ yuktasya saṃyogo'yamanantavān

1.36.2

ताभ्यां निराकृताभ्यां तु सत्त्ववृद्ध्या निवर्तते

tābhyāṃ nirākṛtābhyāṃ tu sattvavṛddhyā nivartate

1.37

अत्र कर्म फलं चात्र ज्ञानं चात्र प्रतिष्ठितम्

atra karma phalaṃ cātra jñānaṃ cātra pratiṣṭhitam

1.37.2

अत्र मोहः सुखं दुःखं जीवितं मरणं स्वता

atra mohaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ svatā

1.38

एवं यो वेद तत्त्वेन स वेद प्रलयोदयौ

evaṃ yo veda tattvena sa veda pralayodayau

1.38.2

पारम्पर्यं चिकित्सां च ज्ञातव्यं यच्च किंचन

pāramparyaṃ cikitsāṃ ca jñātavyaṃ yacca kiṃcana

Carakasaṃhitā