5.2

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

5.3

मात्राशी स्यात्

mātrāśī syāt

5.3.2

आहारमात्रा पुनरग्निबलापेक्षिणी

āhāramātrā punaragnibalāpekṣiṇī

5.4

यावद्ध्यस्याशनम् अशितम् अनुपहत्य प्रकृतिं यथाकालं जरां गच्छति तावदस्य मात्राप्रमाणं वेदितव्यं भवति

yāvaddhyasyāśanam aśitam anupahatya prakṛtiṃ yathākālaṃ jarāṃ gacchati tāvadasya mātrāpramāṇaṃ veditavyaṃ bhavati

5.5

तत्र शालिषष्टिकमुद्गलावकपिञ्जलैणशशशरभशम्बरादीन्याहारद्रव्याणि प्रकृतिलघून्यपि मात्रापेक्षीणि भवन्ति

tatra śāliṣaṣṭikamudgalāvakapiñjalaiṇaśaśaśarabhaśambarādīnyāhāradravyāṇi prakṛtilaghūnyapi mātrāpekṣīṇi bhavanti

5.5.2

तथा पिष्टेक्षुक्षीरविकृतितिलमाषानूपौदकपिशितादीन्याहारद्रव्याणि प्रकृतिगुरूण्यपि मात्रामेवापेक्षन्ते

tathā piṣṭekṣukṣīravikṛtitilamāṣānūpaudakapiśitādīnyāhāradravyāṇi prakṛtigurūṇyapi mātrāmevāpekṣante

5.6

न चैवमुक्ते द्रव्ये गुरुलाघवमकारणं मन्येत लघूनि हि द्रव्याणि वाय्वग्निगुणबहुलानि भवन्ति पृथ्वीसोमगुणबहुलानीतराणि तस्मात् स्वगुणादपि लघून्यग्निसंधुक्षणस्वभावान्यल्पदोषाणि चोच्यन्ते ऽपि सौहित्योपयुक्तानि गुरूणि पुनर् नाग्निसंधुक्षणस्वभावान्यसामान्यात् अतश्चातिमात्रं दोषवन्ति सौहित्योपयुक्तान्यन्यत्र व्यायामाग्निबलात् सैषा भवत्यग्निबलापेक्षिणी मात्रा

na caivamukte dravye gurulāghavamakāraṇaṃ manyeta laghūni hi dravyāṇi vāyvagniguṇabahulāni bhavanti pṛthvīsomaguṇabahulānītarāṇi tasmāt svaguṇādapi laghūnyagnisaṃdhukṣaṇasvabhāvānyalpadoṣāṇi cocyante 'pi sauhityopayuktāni gurūṇi punar nāgnisaṃdhukṣaṇasvabhāvānyasāmānyāt ataścātimātraṃ doṣavanti sauhityopayuktānyanyatra vyāyāmāgnibalāt saiṣā bhavatyagnibalāpekṣiṇī mātrā

5.7

न च नापेक्षते द्रव्यं द्रव्यापेक्षया च त्रिभागसौहित्यमर्धसौहित्यं वा गुरूणामुपदिश्यते लघूनामपि च नातिसौहित्यमग्नेर्युक्त्यर्थम्

na ca nāpekṣate dravyaṃ dravyāpekṣayā ca tribhāgasauhityamardhasauhityaṃ vā gurūṇāmupadiśyate laghūnāmapi ca nātisauhityamagneryuktyartham

5.8

मात्रावद्ध्यशनम् अशितम् अनुपहत्य प्रकृतिं बलवर्णसुखायुषा योजयत्युपयोक्तारमवश्यमिति

mātrāvaddhyaśanam aśitam anupahatya prakṛtiṃ balavarṇasukhāyuṣā yojayatyupayoktāramavaśyamiti

5.9

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

5.9.2

गुरु पिष्टमयं तस्मात्तण्डुलान् पृथुकानपि

guru piṣṭamayaṃ tasmāttaṇḍulān pṛthukānapi

5.9.3

न जातु भुक्तवान् खादेन्मात्रां खादेद्बुभुक्षितः

na jātu bhuktavān khādenmātrāṃ khādedbubhukṣitaḥ

5.10

वल्लूरं शुष्कशाकानि शालूकानि बिसानि च

vallūraṃ śuṣkaśākāni śālūkāni bisāni ca

5.10.2

नाभ्यसेद्गौरवान्मांसं कृशं नैवोपयोजयेत्

nābhyasedgauravānmāṃsaṃ kṛśaṃ naivopayojayet

5.11

मत्स्यान् दधि च माषांश्च यवकांश्च न शीलयेत्

matsyān dadhi ca māṣāṃśca yavakāṃśca na śīlayet

5.12

षष्टिकाञ्छालिमुद्गांश्च सैन्धवामलके यवान्

ṣaṣṭikāñchālimudgāṃśca saindhavāmalake yavān

5.12.2

आन्तरीक्षं पयः सर्पिर्जाङ्गलं मधु चाभ्यसेत्

āntarīkṣaṃ payaḥ sarpirjāṅgalaṃ madhu cābhyaset

5.13

तच्च नित्यं प्रयुञ्जीत स्वास्थ्यं येनानुवर्तते

tacca nityaṃ prayuñjīta svāsthyaṃ yenānuvartate

5.13.2

अजातानां विकाराणामनुत्पत्तिकरं च यत्

ajātānāṃ vikārāṇāmanutpattikaraṃ ca yat

5.14

अत ऊर्ध्वं शरीरस्य कार्यमक्ष्यञ्जनादिकम्

ata ūrdhvaṃ śarīrasya kāryamakṣyañjanādikam

Carakasaṃhitā