2.15.2

एतत्त्वां धीर पृच्छामस्तन्न आचक्ष्व बुद्धिमन्

etattvāṃ dhīra pṛcchāmastanna ācakṣva buddhiman

2.16

इत्यग्निवेशप्रमुखैः शिष्यैः पृष्टः पुनर्वसुः

ityagniveśapramukhaiḥ śiṣyaiḥ pṛṣṭaḥ punarvasuḥ

2.16.2

आचचक्षे ततस्तेभ्यो यत्राहारो विपच्यते

ācacakṣe tatastebhyo yatrāhāro vipacyate

2.17

नाभिस्तनान्तरं जन्तोरामाशय इति स्मृतः

nābhistanāntaraṃ jantorāmāśaya iti smṛtaḥ

2.17.2

अशितं खादितं पीतं लीढं चात्र विपच्यते

aśitaṃ khāditaṃ pītaṃ līḍhaṃ cātra vipacyate

2.18

आमाशयगतः पाकमाहारः प्राप्य केवलम्

āmāśayagataḥ pākamāhāraḥ prāpya kevalam

2.18.2

पक्वः सर्वाशयं पश्चाद्धमनीभिः प्रपद्यते

pakvaḥ sarvāśayaṃ paścāddhamanībhiḥ prapadyate

2.19

तत्र श्लोकः

tatra ślokaḥ

2.19.2

तस्य मात्रावतो लिङ्गं फलं चोक्तं यथायथम्

tasya mātrāvato liṅgaṃ phalaṃ coktaṃ yathāyatham

2.19.3

अमात्रस्य तथा लिङ्गं फलं चोक्तं विभागशः

amātrasya tathā liṅgaṃ phalaṃ coktaṃ vibhāgaśaḥ

3.1

अथातो जनपदोद्ध्वंसनीयं विमानं व्याख्यास्यामः

athāto janapadoddhvaṃsanīyaṃ vimānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

3.2

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

3.3

जनपदमण्डले पञ्चालक्षेत्रे द्विजातिवराध्युषिते काम्पिल्यराजधान्यां भगवान् पुनर्वसुरात्रेयो ऽन्तेवासिगणपरिवृतः पश्चिमे घर्ममासे गङ्गातीरे वनविचारम् अनुविचरञ्छिष्यम् अग्निवेशम् अब्रवीत्

janapadamaṇḍale pañcālakṣetre dvijātivarādhyuṣite kāmpilyarājadhānyāṃ bhagavān punarvasurātreyo 'ntevāsigaṇaparivṛtaḥ paścime gharmamāse gaṅgātīre vanavicāram anuvicarañchiṣyam agniveśam abravīt

3.4

दृश्यन्ते हि खलु सौम्य नक्षत्रग्रहगणचन्द्रसूर्यानिलानलानां दिशां चाप्रकृतिभूतानामृतुवैकारिका भावाः अचिरादितो भूर् अपि च न यथावद् रसवीर्यविपाकप्रभावम् ओषधीनां प्रतिविधास्यति तद्वियोगाच्चातङ्कप्रायता नियता

dṛśyante hi khalu saumya nakṣatragrahagaṇacandrasūryānilānalānāṃ diśāṃ cāprakṛtibhūtānāmṛtuvaikārikā bhāvāḥ acirādito bhūr api ca na yathāvad rasavīryavipākaprabhāvam oṣadhīnāṃ pratividhāsyati tadviyogāccātaṅkaprāyatā niyatā

3.4.2

तस्मात् प्रागुद्ध्वंसात् प्राक् च भूमेर् विरसीभावाद् उद्धरध्वं सौम्य भैषज्यानि यावन् नोपहतरसवीर्यविपाकप्रभावाणि भवन्ति

tasmāt prāguddhvaṃsāt prāk ca bhūmer virasībhāvād uddharadhvaṃ saumya bhaiṣajyāni yāvan nopahatarasavīryavipākaprabhāvāṇi bhavanti

3.4.3

वयं चैषां रसवीर्यविपाकप्रभावान् उपयोक्ष्यामहे ये चास्मान् अनुकाङ्क्षन्ति यांश्च वयम् अनुकाङ्क्षामः

vayaṃ caiṣāṃ rasavīryavipākaprabhāvān upayokṣyāmahe ye cāsmān anukāṅkṣanti yāṃśca vayam anukāṅkṣāmaḥ

3.4.4

न हि सम्यगुद्धृतेषु सौम्य भैषज्येषु सम्यग्विहितेषु सम्यक् चावचारितेषु जनपदोद्ध्वंसकराणां विकाराणां किंचित् प्रतीकारगौरवं भवति

na hi samyaguddhṛteṣu saumya bhaiṣajyeṣu samyagvihiteṣu samyak cāvacāriteṣu janapadoddhvaṃsakarāṇāṃ vikārāṇāṃ kiṃcit pratīkāragauravaṃ bhavati

3.5

एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच उद्धृतानि खलु भगवन् भैषज्यानि सम्यग्विहितानि सम्यगवचारितानि च अपि तु खलु जनपदोद्ध्वंसनम् एकेनैव व्याधिना युगपद् असमानप्रकृत्याहारदेहबलसात्म्यसत्त्ववयसां मनुष्याणां कस्माद्भवतीति

evaṃvādinaṃ bhagavantamātreyamagniveśa uvāca uddhṛtāni khalu bhagavan bhaiṣajyāni samyagvihitāni samyagavacāritāni ca api tu khalu janapadoddhvaṃsanam ekenaiva vyādhinā yugapad asamānaprakṛtyāhāradehabalasātmyasattvavayasāṃ manuṣyāṇāṃ kasmādbhavatīti

3.6

तमुवाच भगवानात्रेयः एवम् असामान्यावताम् अप्येभिर् अग्निवेश प्रकृत्यादिभिर् भावैर् मनुष्याणां येऽन्ये भावाः सामान्यास्तद्वैगुण्यात् समानकालाः समानलिङ्गाश्च व्याधयो ऽभिनिर्वर्तमाना जनपदम्

tamuvāca bhagavānātreyaḥ evam asāmānyāvatām apyebhir agniveśa prakṛtyādibhir bhāvair manuṣyāṇāṃ ye'nye bhāvāḥ sāmānyāstadvaiguṇyāt samānakālāḥ samānaliṅgāśca vyādhayo 'bhinirvartamānā janapadam

3.6.2

ते तु खल्विमे भावाः सामान्या जनपदेषु भवन्ति तद्यथा वायुर् उदकं देशः काल इति

te tu khalvime bhāvāḥ sāmānyā janapadeṣu bhavanti tadyathā vāyur udakaṃ deśaḥ kāla iti

Carakasaṃhitā