8.9

तेषामागन्तुरनुबन्धो भवत्येव कदाचित् तम् उत्तरकालम् उपदेक्ष्यामः

teṣāmāganturanubandho bhavatyeva kadācit tam uttarakālam upadekṣyāmaḥ

8.9.2

तस्य विशेषविज्ञानं यथोक्तलिङ्गैर्लिङ्गाधिक्यमदोषलिङ्गानुरूपं च किंचित्

tasya viśeṣavijñānaṃ yathoktaliṅgairliṅgādhikyamadoṣaliṅgānurūpaṃ ca kiṃcit

8.10

हितान्यपस्मारिभ्यस्तीक्ष्णानि संशोधनान्युपशमनानि च यथास्वं मन्त्रादीनि चागन्तुसंयोगे

hitānyapasmāribhyastīkṣṇāni saṃśodhanānyupaśamanāni ca yathāsvaṃ mantrādīni cāgantusaṃyoge

8.11

तस्मिन् हि दक्षाध्वरध्वंसे देहिनां नानादिक्षु विद्रवताम् अभिद्रवणतरणधावनप्लवनलङ्घनाद्यैर् देहविक्षोभणैः पुरा गुल्मोत्पत्तिरभूत् हविष्प्राशात् प्रमेहकुष्ठानां भयत्रासशोकैरुन्मादानां विविधभूताशुचिसंस्पर्शादपस्माराणां ज्वरस्तु खलु महेश्वरललाटप्रभवः तत्संतापाद्रक्तपित्तम् अतिव्यवायात् पुनर्नक्षत्रराजस्य राजयक्ष्मेति

tasmin hi dakṣādhvaradhvaṃse dehināṃ nānādikṣu vidravatām abhidravaṇataraṇadhāvanaplavanalaṅghanādyair dehavikṣobhaṇaiḥ purā gulmotpattirabhūt haviṣprāśāt pramehakuṣṭhānāṃ bhayatrāsaśokairunmādānāṃ vividhabhūtāśucisaṃsparśādapasmārāṇāṃ jvarastu khalu maheśvaralalāṭaprabhavaḥ tatsaṃtāpādraktapittam ativyavāyāt punarnakṣatrarājasya rājayakṣmeti

8.12

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

8.12.2

अपस्मारो हि वातेन पित्तेन च कफेन च

apasmāro hi vātena pittena ca kaphena ca

8.12.3

चतुर्थः सन्निपातेन प्रत्याख्येयस्तथाविधः

caturthaḥ sannipātena pratyākhyeyastathāvidhaḥ

8.13

साध्यांस्तु भिषजः प्राज्ञाः साधयन्ति समाहिताः

sādhyāṃstu bhiṣajaḥ prājñāḥ sādhayanti samāhitāḥ

8.13.2

तीक्ष्णैः संशोधनैश्चैव यथास्वं शमनैरपि

tīkṣṇaiḥ saṃśodhanaiścaiva yathāsvaṃ śamanairapi

8.14

यदा दोषनिमित्तस्य भवत्यागन्तुरन्वयः

yadā doṣanimittasya bhavatyāganturanvayaḥ

8.14.2

तदा साधारणं कर्म प्रवदन्ति भिषग्विदः

tadā sādhāraṇaṃ karma pravadanti bhiṣagvidaḥ

8.15

सर्वरोगविशेषज्ञः सर्वौषधविशारदः

sarvarogaviśeṣajñaḥ sarvauṣadhaviśāradaḥ

8.15.2

भिषक् सर्वामयान् हन्ति न च मोहं निगच्छति

bhiṣak sarvāmayān hanti na ca mohaṃ nigacchati

8.16

इत्येतदखिलेनोक्तं निदानस्थानमुत्तमम्

ityetadakhilenoktaṃ nidānasthānamuttamam

8.16.2

निदानार्थकरो रोगो रोगस्याप्युपलभ्यते

nidānārthakaro rogo rogasyāpyupalabhyate

8.17

तद्यथा ज्वरसंतापाद् रक्तपित्तम् उदीर्यते

tadyathā jvarasaṃtāpād raktapittam udīryate

8.17.2

रक्तपित्ताज्ज्वरस्ताभ्यां शोषश्चाप्युपजायते

raktapittājjvarastābhyāṃ śoṣaścāpyupajāyate

8.18

प्लीहाभिवृद्ध्या जठरं जठराच्छोथ एव च

plīhābhivṛddhyā jaṭharaṃ jaṭharācchotha eva ca

8.18.2

अर्शोभ्यो जठरं दुःखं गुल्मश्चाप्युपजायते

arśobhyo jaṭharaṃ duḥkhaṃ gulmaścāpyupajāyate

8.19

प्रतिश्यायाद्भवेत् कासः कासात् संजायते क्षयः

pratiśyāyādbhavet kāsaḥ kāsāt saṃjāyate kṣayaḥ

Carakasaṃhitā