4.42

मज्जानं सह मूत्रेण मुहुर्मेहति यो नरः

majjānaṃ saha mūtreṇa muhurmehati yo naraḥ

4.42.2

मज्जमेहिनमाहुस्तमसाध्यं वातकोपतः

majjamehinamāhustamasādhyaṃ vātakopataḥ

4.43

हस्ती मत्त इवाजस्रं मूत्रं क्षरति यो भृशम्

hastī matta ivājasraṃ mūtraṃ kṣarati yo bhṛśam

4.43.2

हस्तिमेहिनमाहुस्तमसाध्यं वातकोपतः

hastimehinamāhustamasādhyaṃ vātakopataḥ

4.44

कषायमधुरं पाण्डु रूक्षं मेहति यो नरः

kaṣāyamadhuraṃ pāṇḍu rūkṣaṃ mehati yo naraḥ

4.44.2

वातकोपादसाध्यं तं प्रतीयान्मधुमेहिनम्

vātakopādasādhyaṃ taṃ pratīyānmadhumehinam

4.45

इत्येते चत्वारः प्रमेहा वातप्रकोपनिमित्ता व्याख्याता भवन्ति

ityete catvāraḥ pramehā vātaprakopanimittā vyākhyātā bhavanti

4.46

एवं त्रिदोषप्रकोपनिमित्ता विंशतिः प्रमेहा व्याख्याता भवन्ति

evaṃ tridoṣaprakopanimittā viṃśatiḥ pramehā vyākhyātā bhavanti

4.47

त्रयस्तु खलु दोषाः प्रकुपिताः प्रमेहानभिनिर्वर्तयिष्यन्त इमानि पूर्वरूपाणि दर्शयन्ति तद्यथाजटिलीभावं केशेषु माधुर्यमास्यस्य करपादयोः सुप्ततादाहौ मुखतालुकण्ठशोषं पिपासाम् आलस्यं मलं काये कायच्छिद्रेषूपदेहं परिदाहं सुप्ततां चाङ्गेषु षट्पदपिपीलिकाभिश्च शरीरमूत्राभिसरणं मूत्रे च मूत्रदोषान् विस्रं शरीरगन्धं निद्रां तन्द्रां च सर्वकालमिति

trayastu khalu doṣāḥ prakupitāḥ pramehānabhinirvartayiṣyanta imāni pūrvarūpāṇi darśayanti tadyathājaṭilībhāvaṃ keśeṣu mādhuryamāsyasya karapādayoḥ suptatādāhau mukhatālukaṇṭhaśoṣaṃ pipāsām ālasyaṃ malaṃ kāye kāyacchidreṣūpadehaṃ paridāhaṃ suptatāṃ cāṅgeṣu ṣaṭpadapipīlikābhiśca śarīramūtrābhisaraṇaṃ mūtre ca mūtradoṣān visraṃ śarīragandhaṃ nidrāṃ tandrāṃ ca sarvakālamiti

4.48

उपद्रवास्तु खलु प्रमेहिणां तृष्णातीसारज्वरदाहदौर्बल्यारोचकाविपाकाः पूतिमांसपिडकालजीविद्रध्यादयश्च तत्प्रसङ्गाद्भवन्ति

upadravāstu khalu pramehiṇāṃ tṛṣṇātīsārajvaradāhadaurbalyārocakāvipākāḥ pūtimāṃsapiḍakālajīvidradhyādayaśca tatprasaṅgādbhavanti

4.49

तत्र साध्यान् प्रमेहान् संशोधनोपशमनैर्यथार्हमुपपादयंश्चिकित्सेदिति

tatra sādhyān pramehān saṃśodhanopaśamanairyathārhamupapādayaṃścikitsediti

4.50

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

4.50.2

गृध्नुमभ्यवहार्येषु स्नानचङ्क्रमणद्विषम्

gṛdhnumabhyavahāryeṣu snānacaṅkramaṇadviṣam

4.50.3

प्रमेहः क्षिप्रमभ्येति नीडद्रुममिवाण्डजः

pramehaḥ kṣipramabhyeti nīḍadrumamivāṇḍajaḥ

4.51

मन्दोत्साहम् अतिस्थूलम् अतिस्निग्धं महाशनम्

mandotsāham atisthūlam atisnigdhaṃ mahāśanam

4.51.2

मृत्युः प्रमेहरूपेण क्षिप्रमादाय गच्छति

mṛtyuḥ prameharūpeṇa kṣipramādāya gacchati

4.52

यस्त्वाहारं शरीरस्य धातुसाम्यकरं नरः

yastvāhāraṃ śarīrasya dhātusāmyakaraṃ naraḥ

4.52.2

सेवते विविधाश्चान्याश्चेष्टाः स सुखमश्नुते

sevate vividhāścānyāśceṣṭāḥ sa sukhamaśnute

4.53

तत्र श्लोकाः

tatra ślokāḥ

4.53.2

हेतुर्व्याधिविशेषाणां प्रमेहाणां च कारणम्

heturvyādhiviśeṣāṇāṃ pramehāṇāṃ ca kāraṇam

Carakasaṃhitā