27.170

यवानी चार्जकश्चैव शिग्रुशालेयमृष्टकम्

yavānī cārjakaścaiva śigruśāleyamṛṣṭakam

27.170.2

हृद्यान्य् आस्वादनीयानि पित्तमुत्क्लेशयन्ति च

hṛdyāny āsvādanīyāni pittamutkleśayanti ca

27.171

गण्डीरो जलपिप्पल्यस्तुम्बरुः शृङ्गवेरिका

gaṇḍīro jalapippalyastumbaruḥ śṛṅgaverikā

27.171.2

तीक्ष्णोष्णकटुरूक्षाणि कफवातहराणि च

tīkṣṇoṣṇakaṭurūkṣāṇi kaphavātaharāṇi ca

27.172

पुंस्त्वघ्नः कटुरूक्षोष्णो भूस्तृणो वक्त्रशोधनः

puṃstvaghnaḥ kaṭurūkṣoṣṇo bhūstṛṇo vaktraśodhanaḥ

27.172.2

खराह्वा कफवातघ्नी वस्तिरोगरुजापहा

kharāhvā kaphavātaghnī vastirogarujāpahā

27.173

धान्यकं चाजगन्धा च सुमुखश्चेति रोचनाः

dhānyakaṃ cājagandhā ca sumukhaśceti rocanāḥ

27.173.2

सुगन्धा नातिकटुका दोषानुत्क्लेशयन्ति च

sugandhā nātikaṭukā doṣānutkleśayanti ca

27.174

ग्राही गृञ्जनकस्तीक्ष्णो वातश्लेष्मार्शसां हितः

grāhī gṛñjanakastīkṣṇo vātaśleṣmārśasāṃ hitaḥ

27.174.2

स्वेदनेऽभ्यवहारे च योजयेत् तम् अपित्तिनाम्

svedane'bhyavahāre ca yojayet tam apittinām

27.175

श्लेष्मलो मारुतघ्नश्च पलाण्डुर्न च पित्तनुत्

śleṣmalo mārutaghnaśca palāṇḍurna ca pittanut

27.175.2

आहारयोगी बल्यश्च गुरुर्वृष्योऽथ रोचनः

āhārayogī balyaśca gururvṛṣyo'tha rocanaḥ

27.176

क्रिमिकुष्ठकिलासघ्नो वातघ्नो गुल्मनाशनः

krimikuṣṭhakilāsaghno vātaghno gulmanāśanaḥ

27.176.2

स्निग्धश्चोष्णश्च वृष्यश्च लशुनः कटुको गुरुः

snigdhaścoṣṇaśca vṛṣyaśca laśunaḥ kaṭuko guruḥ

27.177

शुष्काणि कफवातघ्नान्य् एतान्य् एषां फलानि च

śuṣkāṇi kaphavātaghnāny etāny eṣāṃ phalāni ca

27.177.2

हरितानामयं चैष षष्ठो वर्गः समाप्यते

haritānāmayaṃ caiṣa ṣaṣṭho vargaḥ samāpyate

28.1

अथातो विविधाशितपीतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto vividhāśitapītīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

28.2

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

28.3

विविधम् अशितं पीतं लीढं खादितं जन्तोर्हितम् अन्तरग्निसंधुक्षितबलेन यथास्वेनोष्मणा सम्यग्विपच्यमानं कालवद् अनवस्थितसर्वधातुपाकम् अनुपहतसर्वधातूष्ममारुतस्रोतः केवलं शरीरमुपचयबलवर्णसुखायुषा योजयति शरीरधातून् ऊर्जयति च

vividham aśitaṃ pītaṃ līḍhaṃ khāditaṃ jantorhitam antaragnisaṃdhukṣitabalena yathāsvenoṣmaṇā samyagvipacyamānaṃ kālavad anavasthitasarvadhātupākam anupahatasarvadhātūṣmamārutasrotaḥ kevalaṃ śarīramupacayabalavarṇasukhāyuṣā yojayati śarīradhātūn ūrjayati ca

28.3.2

धातवो हि धात्वाहाराः प्रकृतिमनुवर्तन्ते

dhātavo hi dhātvāhārāḥ prakṛtimanuvartante

Carakasaṃhitā