22.15

प्रायशः कठिनं चैव यद्द्रव्यं तद्धि रूक्षणम्

prāyaśaḥ kaṭhinaṃ caiva yaddravyaṃ taddhi rūkṣaṇam

22.15.2

द्रवं सूक्ष्मं सरं स्निग्धं पिच्छिलं गुरु शीतलम्

dravaṃ sūkṣmaṃ saraṃ snigdhaṃ picchilaṃ guru śītalam

22.15.3

प्रायो मन्दं मृदु च यद्द्रव्यं तत्स्नेहनं मतम्

prāyo mandaṃ mṛdu ca yaddravyaṃ tatsnehanaṃ matam

22.16

उष्णं तीक्ष्णं सरं स्निग्धं रूक्षं सूक्ष्मं द्रवं स्थिरम्

uṣṇaṃ tīkṣṇaṃ saraṃ snigdhaṃ rūkṣaṃ sūkṣmaṃ dravaṃ sthiram

22.16.2

द्रव्यं गुरु च यत् प्रायस्तद्धि स्वेदनमुच्यते

dravyaṃ guru ca yat prāyastaddhi svedanamucyate

22.17

शीतं मन्दं मृदु श्लक्ष्णं रूक्षं सूक्ष्मं द्रवं स्थिरम्

śītaṃ mandaṃ mṛdu ślakṣṇaṃ rūkṣaṃ sūkṣmaṃ dravaṃ sthiram

22.17.2

यद्द्रव्यं लघु चोद्दिष्टं प्रायस्तत् स्तम्भनं स्मृतम्

yaddravyaṃ laghu coddiṣṭaṃ prāyastat stambhanaṃ smṛtam

22.18

चतुष्प्रकारा संशुद्धिः पिपासा मारुतातपौ

catuṣprakārā saṃśuddhiḥ pipāsā mārutātapau

22.18.2

पाचनान्युपवासश्च व्यायामश्चेति लङ्घनम्

pācanānyupavāsaśca vyāyāmaśceti laṅghanam

22.19

प्रभूतश्लेष्मपित्तास्रमलाः संसृष्टमारुताः

prabhūtaśleṣmapittāsramalāḥ saṃsṛṣṭamārutāḥ

22.19.2

बृहच्छरीरा बलिनो लङ्घनीया विशुद्धिभिः

bṛhaccharīrā balino laṅghanīyā viśuddhibhiḥ

22.20

येषां मध्यबला रोगाः कफपित्तसमुत्थिताः

yeṣāṃ madhyabalā rogāḥ kaphapittasamutthitāḥ

22.20.2

वम्यतीसारहृद्रोगविसूच्यलसकज्वराः

vamyatīsārahṛdrogavisūcyalasakajvarāḥ

22.21

विबन्धगौरवोद्गारहृल्लासारोचकादयः

vibandhagauravodgārahṛllāsārocakādayaḥ

22.21.2

पाचनैस्तान् भिषक् प्राज्ञः प्रायेणादावुपाचरेत्

pācanaistān bhiṣak prājñaḥ prāyeṇādāvupācaret

22.22

एत एव यथोद्दिष्टा येषामल्पबला गदाः

eta eva yathoddiṣṭā yeṣāmalpabalā gadāḥ

22.22.2

पिपासानिग्रहैस्तेषामुपवासैश्च ताञ्जयेत्

pipāsānigrahaisteṣāmupavāsaiśca tāñjayet

22.23

रोगाञ्जयेन्मध्यबलान् व्यायामातपमारुतैः

rogāñjayenmadhyabalān vyāyāmātapamārutaiḥ

22.23.2

बलिनां किं पुनर्येषां रोगाणामवरं बलम्

balināṃ kiṃ punaryeṣāṃ rogāṇāmavaraṃ balam

22.24

त्वग्दोषिणां प्रमीढानां स्निग्धाभिष्यन्दिबृंहिणाम्

tvagdoṣiṇāṃ pramīḍhānāṃ snigdhābhiṣyandibṛṃhiṇām

Carakasaṃhitā