21.46

हलीमकः शिरःशूलं स्तैमित्यं गुरुगात्रता

halīmakaḥ śiraḥśūlaṃ staimityaṃ gurugātratā

21.46.2

अङ्गमर्दो ऽग्निनाशश्च प्रलेपो हृदयस्य च

aṅgamardo 'gnināśaśca pralepo hṛdayasya ca

21.47

शोफारोचकहृल्लासपीनसार्धावभेदकाः

śophārocakahṛllāsapīnasārdhāvabhedakāḥ

21.47.2

कोठारुःपिडकाः कण्डूस्तन्द्रा कासो गलामयाः

koṭhāruḥpiḍakāḥ kaṇḍūstandrā kāso galāmayāḥ

21.48

स्मृतिबुद्धिप्रमोहश्च संरोधः स्रोतसां ज्वरः

smṛtibuddhipramohaśca saṃrodhaḥ srotasāṃ jvaraḥ

21.48.2

इन्द्रियाणामसामर्थ्यं विषवेगप्रवर्तनम्

indriyāṇāmasāmarthyaṃ viṣavegapravartanam

21.49

भवेन्नॄणां दिवास्वप्नस्याहितस्य निषेवणात्

bhavennṝṇāṃ divāsvapnasyāhitasya niṣevaṇāt

21.49.2

तस्माद्धिताहितं स्वप्नं बुद्ध्वा स्वप्यात् सुखं बुधः

tasmāddhitāhitaṃ svapnaṃ buddhvā svapyāt sukhaṃ budhaḥ

21.50

रात्रौ जागरणं रूक्षं स्निग्धं प्रस्वपनं दिवा

rātrau jāgaraṇaṃ rūkṣaṃ snigdhaṃ prasvapanaṃ divā

21.50.2

अरूक्षमनभिष्यन्दि त्वासीनप्रचलायितम्

arūkṣamanabhiṣyandi tvāsīnapracalāyitam

21.51

देहवृत्तौ यथाहारस्तथा स्वप्नः सुखो मतः

dehavṛttau yathāhārastathā svapnaḥ sukho mataḥ

21.51.2

स्वप्नाहारसमुत्थे च स्थौल्यकार्श्ये विशेषतः

svapnāhārasamutthe ca sthaulyakārśye viśeṣataḥ

21.52

अभ्यङ्गोत्सादनं स्नानं ग्राम्यानूपौदका रसाः

abhyaṅgotsādanaṃ snānaṃ grāmyānūpaudakā rasāḥ

21.52.2

शाल्यन्नं सदधि क्षीरं स्नेहो मद्यं मनःसुखम्

śālyannaṃ sadadhi kṣīraṃ sneho madyaṃ manaḥsukham

21.53

मनसो ऽनुगुणा गन्धाः शब्दाः संवाहनानि च

manaso 'nuguṇā gandhāḥ śabdāḥ saṃvāhanāni ca

21.53.2

चक्षुषोस्तर्पणं लेपः शिरसो वदनस्य च

cakṣuṣostarpaṇaṃ lepaḥ śiraso vadanasya ca

21.54

स्वास्तीर्णं शयनं वेश्म सुखं कालस्तथोचितः

svāstīrṇaṃ śayanaṃ veśma sukhaṃ kālastathocitaḥ

21.54.2

आनयन्त्यचिरान्निद्रां प्रनष्टा या निमित्ततः

ānayantyacirānnidrāṃ pranaṣṭā yā nimittataḥ

21.55

कायस्य शिरसश्चैव विरेकश्छर्दनं भयम्

kāyasya śirasaścaiva virekaśchardanaṃ bhayam

21.55.2

चिन्ता क्रोधस्तथा धूमो व्यायामो रक्तमोक्षणम्

cintā krodhastathā dhūmo vyāyāmo raktamokṣaṇam

Carakasaṃhitā