9.54

नूनं च बुद्धिस्तव नातिसूक्ष्मा धर्मार्थकामेष्वविचक्षणा वा

nūnaṃ ca buddhistava nātisūkṣmā dharmārthakāmeṣvavicakṣaṇā vā

9.54.2

हेतोरदृष्टस्य फलस्य यस्त्वं प्रत्यक्षम् अर्थं परिभूय यासि

hetoradṛṣṭasya phalasya yastvaṃ pratyakṣam arthaṃ paribhūya yāsi

9.55

पुनर्भवो ऽस्तीति च केचिदाहुर्नास्तीति केचिन्नियतप्रतिज्ञाः

punarbhavo 'stīti ca kecidāhurnāstīti kecinniyatapratijñāḥ

9.55.2

एवं यदा संशयितो ऽयमर्थस्तस्मात्क्षमं भोक्तुमुपस्थिता श्रीः

evaṃ yadā saṃśayito 'yamarthastasmātkṣamaṃ bhoktumupasthitā śrīḥ

9.56

भूयः प्रवृत्तिर्यदि काचिदस्ति रंस्यामहे तत्र यथोपपत्तौ

bhūyaḥ pravṛttiryadi kācidasti raṃsyāmahe tatra yathopapattau

9.56.2

अथ प्रवृत्तिः परतो न काचित्सिद्धौ ऽप्रयत्नाज्जगतो ऽस्य मोक्षः

atha pravṛttiḥ parato na kācitsiddhau 'prayatnājjagato 'sya mokṣaḥ

9.57

अस्तीति केचित्परलोकमाहुर्मोक्षस्य योगं न तु वर्णयन्ति

astīti kecitparalokamāhurmokṣasya yogaṃ na tu varṇayanti

9.57.2

अग्नेर्यथा ह्यौष्ण्यम् अपां द्रवत्वं तद्वत्प्रवृत्तौ प्रकृतिं वदन्ति

agneryathā hyauṣṇyam apāṃ dravatvaṃ tadvatpravṛttau prakṛtiṃ vadanti

9.58

केचित्स्वभावादिति वर्णयन्ति शुभाशुभं चैव भवाभवौ च

kecitsvabhāvāditi varṇayanti śubhāśubhaṃ caiva bhavābhavau ca

9.58.2

स्वाभाविकं सर्वमिदं च यस्मादतो ऽपि मोघो भवति प्रयत्नः

svābhāvikaṃ sarvamidaṃ ca yasmādato 'pi mogho bhavati prayatnaḥ

9.59

यदिन्द्रियाणां नियतः प्रचारः प्रियाप्रियत्वं विषयेषु चैव

yadindriyāṇāṃ niyataḥ pracāraḥ priyāpriyatvaṃ viṣayeṣu caiva

9.59.2

संयुज्यते यज्जरयार्तिभिश्च कस्तत्र यत्नो ननु स स्वभावः

saṃyujyate yajjarayārtibhiśca kastatra yatno nanu sa svabhāvaḥ

9.60

अद्भिर्हुताशः शममभ्युपैति तेजांसि चापो गमयन्ति शोषम्

adbhirhutāśaḥ śamamabhyupaiti tejāṃsi cāpo gamayanti śoṣam

9.60.2

भिन्नानि भूतानि शरीरसंस्थान्यैक्यं च गत्वा जगदुद्वहन्ति

bhinnāni bhūtāni śarīrasaṃsthānyaikyaṃ ca gatvā jagadudvahanti

9.61

यत्पाणिपादोदरपृष्ठमूर्ध्ना निर्वर्तते गर्भगतस्य भावः

yatpāṇipādodarapṛṣṭhamūrdhnā nirvartate garbhagatasya bhāvaḥ

9.61.2

यदात्मनस्तस्य च तेन योगः स्वाभाविकं तत्कथयन्ति तज्ज्ञाः

yadātmanastasya ca tena yogaḥ svābhāvikaṃ tatkathayanti tajjñāḥ

9.62

कः कण्टकस्य प्रकरोति तैक्ष्ण्यं विचित्रभावं मृगपक्षिणां वा

kaḥ kaṇṭakasya prakaroti taikṣṇyaṃ vicitrabhāvaṃ mṛgapakṣiṇāṃ vā

9.62.2

स्वभावतः सर्वमिदं प्रवृत्तं न कामकारो ऽस्ति कुतः प्रयत्नः

svabhāvataḥ sarvamidaṃ pravṛttaṃ na kāmakāro 'sti kutaḥ prayatnaḥ

9.63

सर्गं वदन्तीश्वरतस्तथान्ये तत्र प्रयत्ने पुरुषस्य को ऽर्थः

sargaṃ vadantīśvaratastathānye tatra prayatne puruṣasya ko 'rthaḥ

9.63.2

य एव हेतुर्जगतः प्रवृत्तौ हेतुर्निवृत्तौ नियतः स एव

ya eva heturjagataḥ pravṛttau heturnivṛttau niyataḥ sa eva

Buddhacarita