4.3.16.5

सो ऽहं भगवते सहस्रं ददामि

so 'haṃ bhagavate sahasraṃ dadāmi

4.3.16.6

अत ऊर्ध्वं विमोक्षायैव ब्रूहीति

ata ūrdhvaṃ vimokṣāyaiva brūhīti

4.3.17

स वा एष एतस्मिन् बुद्धान्ते रत्वा चरित्वा दृष्ट्वैव पुण्यं च पापं च पुनः प्रतिन्यायं प्रतियोन्य् आद्रवति स्वप्नान्तायैव

sa vā eṣa etasmin buddhānte ratvā caritvā dṛṣṭvaiva puṇyaṃ ca pāpaṃ ca punaḥ pratinyāyaṃ pratiyony ādravati svapnāntāyaiva

4.3.18

तद् यथा महामत्स्य उभे कूले अनुसंचरति पूर्वं चापरं च एवम् एवायं पुरुष एताव् उभाव् अन्ताव् अनुसंचरति स्वप्नान्तं च बुद्धान्तं च

tad yathā mahāmatsya ubhe kūle anusaṃcarati pūrvaṃ cāparaṃ ca evam evāyaṃ puruṣa etāv ubhāv antāv anusaṃcarati svapnāntaṃ ca buddhāntaṃ ca

4.3.19

तद् यथास्मिन्न् आकाशे श्येनो वा सुपर्णो वा विपरिपत्य श्रान्तः संहत्य पक्षौ संलयायैव ध्रियते एवम् एवायं पुरुष एतस्मा अन्ताय धावति यत्र सुप्तो न कंचन कामं कामयते न कंचन स्वप्नं पश्यति

tad yathāsminn ākāśe śyeno vā suparṇo vā viparipatya śrāntaḥ saṃhatya pakṣau saṃlayāyaiva dhriyate evam evāyaṃ puruṣa etasmā antāya dhāvati yatra supto na kaṃcana kāmaṃ kāmayate na kaṃcana svapnaṃ paśyati

4.3.20

ता वा अस्यैता हिता नाम नाड्यो यथा केशः सहस्रधा भिन्नस् तावताणिम्ना तिष्ठन्ति शुक्लस्य नीलस्य पिङ्गलस्य हरितस्य लोहितस्य पूर्णाः

tā vā asyaitā hitā nāma nāḍyo yathā keśaḥ sahasradhā bhinnas tāvatāṇimnā tiṣṭhanti śuklasya nīlasya piṅgalasya haritasya lohitasya pūrṇāḥ

4.3.20.2

अथ यत्रैनं घ्नन्तीव जिनन्तीव हस्तीव विच्छाययति गर्तम् इव पतति यद् एव जाग्रद् भयं पश्यति तद् अत्राविद्यया मन्यते

atha yatrainaṃ ghnantīva jinantīva hastīva vicchāyayati gartam iva patati yad eva jāgrad bhayaṃ paśyati tad atrāvidyayā manyate

4.3.20.3

अथ यत्र देव इव राजेवाहम् एवेदं सर्वो ऽस्मीति मन्यते सो ऽस्य परमो लोकः

atha yatra deva iva rājevāham evedaṃ sarvo 'smīti manyate so 'sya paramo lokaḥ

4.3.21

तद् वा अस्यैतद् अतिच्छन्दो ऽपहतपाप्माभयं रूपम्

tad vā asyaitad aticchando 'pahatapāpmābhayaṃ rūpam

4.3.21.2

तद् यथा प्रियया स्त्रिया सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किंचन वेद नान्तरम् एवम् एवायं पुरुषः प्राज्ञेनात्मना सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किंचन वेद नान्तरम्

tad yathā priyayā striyā sampariṣvakto na bāhyaṃ kiṃcana veda nāntaram evam evāyaṃ puruṣaḥ prājñenātmanā sampariṣvakto na bāhyaṃ kiṃcana veda nāntaram

4.3.21.3

तद् वा अस्यैतद् आप्तकामम् आत्मकामम् अकामं रूपम् शोकान्तरम्

tad vā asyaitad āptakāmam ātmakāmam akāmaṃ rūpam śokāntaram

4.3.22

अत्र पितापिता भवति मातामाता लोका अलोका देवा अदेवा वेदा अवेदाः

atra pitāpitā bhavati mātāmātā lokā alokā devā adevā vedā avedāḥ

4.3.22.2

अत्र स्तेनो ऽस्तेनो भवति भ्रूणहाभ्रूणहा चाण्डालो ऽचण्डालः पौल्कसो ऽपौल्कसः श्रमणो ऽश्रमणस् तापसो ऽतापसः

atra steno 'steno bhavati bhrūṇahābhrūṇahā cāṇḍālo 'caṇḍālaḥ paulkaso 'paulkasaḥ śramaṇo 'śramaṇas tāpaso 'tāpasaḥ

4.3.22.3

अनन्वागतं पुण्येनानन्वागतं पापेन

ananvāgataṃ puṇyenānanvāgataṃ pāpena

4.3.22.4

तीर्णो हि तदा सर्वाञ् शोकान् हृदयस्य भवति

tīrṇo hi tadā sarvāñ śokān hṛdayasya bhavati

4.3.23

यद् वै तन् न पश्यति पश्यन् वै तन् न पश्यति

yad vai tan na paśyati paśyan vai tan na paśyati

4.3.23.2

न हि द्रष्टुर् दृष्टेर् विपरिलोपो विद्यते ऽविनाशित्वात्

na hi draṣṭur dṛṣṭer viparilopo vidyate 'vināśitvāt

4.3.23.3

न तु तद् द्वितीयम् अस्ति ततो ऽन्यद् विभक्तं यत् पश्येत्

na tu tad dvitīyam asti tato 'nyad vibhaktaṃ yat paśyet

4.3.24

यद् वै तन् न जिघ्रति जिघ्रन् वै तन् न जिघ्रति

yad vai tan na jighrati jighran vai tan na jighrati

4.3.24.2

न हि घ्रातुर् घ्रातेर् विपरिलोपो विद्यते ऽविनाशित्वात्

na hi ghrātur ghrāter viparilopo vidyate 'vināśitvāt

Bṛhadāraṇyakopaniṣad