1.58.2.2

एको भावः कारणरूपः सहकारिकारणान्तररहितो न कार्यकरणे वर्तत इत्यर्थः एवं तावदेकं कारणं कार्ये न वर्तते कार्यं च हेतुं विना न भवतीत्याह वर्तते नाप्यहेतुक इति हेतुं विना भाव उत्पत्तिधर्मा न वर्तते न भवतीत्यर्थः

eko bhāvaḥ kāraṇarūpaḥ sahakārikāraṇāntararahito na kāryakaraṇe vartata ityarthaḥ evaṃ tāvadekaṃ kāraṇaṃ kārye na vartate kāryaṃ ca hetuṃ vinā na bhavatītyāha vartate nāpyahetuka iti hetuṃ vinā bhāva utpattidharmā na vartate na bhavatītyarthaḥ

1.58.2.3

तेन करणयुक्तात्मजन्यं कार्यं न केवलादात्मनो हेतुरूपाद् भवतीत्युक्तं भवति

tena karaṇayuktātmajanyaṃ kāryaṃ na kevalādātmano heturūpād bhavatītyuktaṃ bhavati

1.58.2.4

अथ हेतुं विना चेद्भावो न भवति तत् किमभावेऽपि शारीराणां भावानां हेत्वपेक्षा न वेत्याह शीघ्रगत्वादित्यादि

atha hetuṃ vinā cedbhāvo na bhavati tat kimabhāve'pi śārīrāṇāṃ bhāvānāṃ hetvapekṣā na vetyāha śīghragatvādityādi

1.58.2.5

शीघ्रगत्वात् स्वभावाल्लक्षितोऽभावो न स्वभावं व्यतिवर्तते शीघ्रगत्वस्वभावं न त्यजतीत्यर्थः

śīghragatvāt svabhāvāllakṣito'bhāvo na svabhāvaṃ vyativartate śīghragatvasvabhāvaṃ na tyajatītyarthaḥ

1.58.2.6

तेन अहेतुक एवाभावो भवति भावस्तु सहेतुकः

tena ahetuka evābhāvo bhavati bhāvastu sahetukaḥ

1.58.2.7

उक्तं हि उत्पत्तिहेतुर् भावानां न निरोधेऽस्ति कारणम् इति

uktaṃ hi utpattihetur bhāvānāṃ na nirodhe'sti kāraṇam iti

1.58.2.8

किंवा शीघ्रगत्वाद् अस्थिरत्वाद् अभावो नावस्थान्तरमात्मनाशं प्रतिगच्छतीति ग्रन्थार्थः

kiṃvā śīghragatvād asthiratvād abhāvo nāvasthāntaramātmanāśaṃ pratigacchatīti granthārthaḥ

1.59.2.1

स नित्यः किमनित्यः इत्यस्योत्तरमनादिर् इत्यादि

sa nityaḥ kimanityaḥ ityasyottaramanādir ityādi

1.59.2.2

अनादिश्च पुरुषोऽव्यक्तरूप आत्मशब्दाभिधेयः

anādiśca puruṣo'vyaktarūpa ātmaśabdābhidheyaḥ

1.59.2.3

विपरीत इति आदिमान् राशिरूपः पुरुष इत्यर्थः

viparīta iti ādimān rāśirūpaḥ puruṣa ityarthaḥ

1.59.2.4

अत्रैवानादेर् नित्यत्वे शास्त्रान्तरसंमतिम् अप्याह सदित्यादि

atraivānāder nityatve śāstrāntarasaṃmatim apyāha sadityādi

1.59.2.5

सद् इति त्रिविधसमये प्रमाणगम्यभावरूपम्

sad iti trividhasamaye pramāṇagamyabhāvarūpam

1.59.2.6

एतेन प्रागभावस्याकारणवतो ऽप्यभावरूपतयानित्यत्वं न व्यभिचारकम्

etena prāgabhāvasyākāraṇavato 'pyabhāvarūpatayānityatvaṃ na vyabhicārakam

1.59.2.7

हेतुजमन्यथेति अत्रापि भावरूपमिति योजनीयम्

hetujamanyatheti atrāpi bhāvarūpamiti yojanīyam

1.59.2.8

तेन हेतुजन्यस्यापि प्रध्वंसस्याविनाशित्वं परिहृतं भवति

tena hetujanyasyāpi pradhvaṃsasyāvināśitvaṃ parihṛtaṃ bhavati

1.62.2.1

किं तन्नित्यत्वमित्याह तदेवेत्यादि

kiṃ tannityatvamityāha tadevetyādi

1.62.2.2

भावादुत्पत्तिधर्मकात्

bhāvādutpattidharmakāt

1.62.2.3

तन्नित्यत्वं न कुतोऽपि भावाद्भवति नित्यं हि न कुतोऽपि भवति

tannityatvaṃ na kuto'pi bhāvādbhavati nityaṃ hi na kuto'pi bhavati

1.62.2.4

ततश्चात्मा भावं प्रति निरपेक्षत्वात् सर्वेभ्यो भावेभ्योऽप्यग्रे नित्यं सदेव

tataścātmā bhāvaṃ prati nirapekṣatvāt sarvebhyo bhāvebhyo'pyagre nityaṃ sadeva

1.62.2.5

तच्चैवंभूतं नित्यमव्यक्तं ज्ञेयम्

taccaivaṃbhūtaṃ nityamavyaktaṃ jñeyam

Āyurvedadīpikā