1.36.2.4

सत्त्ववृद्ध्या कारणभूतया रजस्तमोनिवृत्त्या पुरुषरूपः संयोगो निवर्तते मोक्षो भवतीत्यर्थः

sattvavṛddhyā kāraṇabhūtayā rajastamonivṛttyā puruṣarūpaḥ saṃyogo nivartate mokṣo bhavatītyarthaḥ

1.36.2.5

सत्त्वं वृद्धं विशुद्धज्ञानजननाद् रजस्तमसी संसारकारणे विजित्य प्रकृतिपुरुषविवेकज्ञानान्मोक्षमावहति

sattvaṃ vṛddhaṃ viśuddhajñānajananād rajastamasī saṃsārakāraṇe vijitya prakṛtipuruṣavivekajñānānmokṣamāvahati

1.38.2.1

पुनश्चतुर्विंशतिके पुरुषे कर्मफलादि दर्शयन् दोषहीने पुरुषे कर्मफलाद्यभावमर्थाद्दर्शयति अत्रेत्यादि

punaścaturviṃśatike puruṣe karmaphalādi darśayan doṣahīne puruṣe karmaphalādyabhāvamarthāddarśayati atretyādi

1.38.2.2

फलमत्रेति यथोक्तसमुदायपुरुषे

phalamatreti yathoktasamudāyapuruṣe

1.38.2.3

कर्मेति अदृष्टम्

karmeti adṛṣṭam

1.38.2.4

फलमिति अदृष्टफलम्

phalamiti adṛṣṭaphalam

1.38.2.5

स्वता ममता

svatā mamatā

1.38.2.6

ज्ञानं च यद्यपि चतुर्विंशतितत्त्वातिरिक्तस्योदासीनस्यैव तथापि तच्चेतनया प्रकृतिरपि चेतनामापद्य चेतनैव भवतीति युक्तम् अत्र ज्ञानम् इति

jñānaṃ ca yadyapi caturviṃśatitattvātiriktasyodāsīnasyaiva tathāpi taccetanayā prakṛtirapi cetanāmāpadya cetanaiva bhavatīti yuktam atra jñānam iti

1.38.2.7

वचनं हि तस्मात् तत्संयोगाद् अचेतनं चेतनावदिव लिङ्गम् इति

vacanaṃ hi tasmāt tatsaṃyogād acetanaṃ cetanāvadiva liṅgam iti

1.38.2.8

प्रलयोदयाविति जीवितमरणे

pralayodayāviti jīvitamaraṇe

1.38.2.9

पारंपर्यम् इति शरीरपरंपराम्

pāraṃparyam iti śarīraparaṃparām

1.38.2.10

चिकित्सां चेति नैष्ठिकी आत्यन्तिकदुःखचिकित्सा मोक्षसाधना ज्ञातव्या

cikitsāṃ ceti naiṣṭhikī ātyantikaduḥkhacikitsā mokṣasādhanā jñātavyā

1.38.2.11

यच्च किंचनेत्यनेनानुक्तमपि कृत्स्नं ज्ञेयमवरुणद्धि

yacca kiṃcanetyanenānuktamapi kṛtsnaṃ jñeyamavaruṇaddhi

1.42.2.1

पुरुषः कारणं कस्मादिति प्रश्नस्योत्तरं भास्तम इत्यादि

puruṣaḥ kāraṇaṃ kasmāditi praśnasyottaraṃ bhāstama ityādi

1.42.2.2

भाः प्रतिभा

bhāḥ pratibhā

1.42.2.3

तमः मोहः

tamaḥ mohaḥ

1.42.2.4

पुरुष इह प्रकरणे आत्माभिप्रेतः

puruṣa iha prakaraṇe ātmābhipretaḥ

1.42.2.5

आश्रयः शरीरम्

āśrayaḥ śarīram

1.42.2.6

गतिश्च प्रयोजनानुसंधानाद् भवति एवम् आगतिरपि

gatiśca prayojanānusaṃdhānād bhavati evam āgatirapi

1.42.2.7

कारणं पुरुषस्तस्मादिति भास्तमःसत्यादौ कारणं पुरुष इत्यर्थः

kāraṇaṃ puruṣastasmāditi bhāstamaḥsatyādau kāraṇaṃ puruṣa ityarthaḥ

Āyurvedadīpikā