1.22.5.4

मधुसर्पिषी हि प्रत्येकममारके मिलिते तु मारके भवतः क्षीरमत्स्यादिसंयोगश्च कुष्ठादिकरो भवति

madhusarpiṣī hi pratyekamamārake milite tu mārake bhavataḥ kṣīramatsyādisaṃyogaśca kuṣṭhādikaro bhavati

1.22.5.5

संयोगस् त्व् इह प्राधान्येनैवोपलभ्यमानद्रव्यमेलको विवक्षितस् तेन भावनादिष्वपि यद्यपि संयोगो ऽस्ति तथापि तत्र भावनाद्रव्याणां प्राधान्येनानुपलब्धेर् न संयोगेन ग्रहणम्

saṃyogas tv iha prādhānyenaivopalabhyamānadravyamelako vivakṣitas tena bhāvanādiṣvapi yadyapi saṃyogo 'sti tathāpi tatra bhāvanādravyāṇāṃ prādhānyenānupalabdher na saṃyogena grahaṇam

1.22.8.1

राशिः प्रमाणम्

rāśiḥ pramāṇam

1.22.8.2

मात्रामात्रफलविनिश्चयार्थ इति मात्रावदाहारौषधस्य च यत् फलं शुभम् अमात्रस्य हीनस्यातिरिक्तस्य वा यत् फलम् अशुभम्

mātrāmātraphalaviniścayārtha iti mātrāvadāhārauṣadhasya ca yat phalaṃ śubham amātrasya hīnasyātiriktasya vā yat phalam aśubham

1.22.8.3

यदुक्तं तस्य ज्ञानार्थम् उचितप्रमाणम् अनुचितप्रमाणं च राशिसंज्ञं भवति

yaduktaṃ tasya jñānārtham ucitapramāṇam anucitapramāṇaṃ ca rāśisaṃjñaṃ bhavati

1.22.8.4

सर्वग्रहं विवृणोति तत्रेत्यादि

sarvagrahaṃ vivṛṇoti tatretyādi

1.22.8.5

सर्वस्येति मिश्रीकृतस्यान्नमांससूपादेर् एकपिण्डेन मानम्

sarvasyeti miśrīkṛtasyānnamāṃsasūpāder ekapiṇḍena mānam

1.22.8.6

परिग्रहं विवृणोति परिग्रहः पुनर् इत्यादि

parigrahaṃ vivṛṇoti parigrahaḥ punar ityādi

1.22.8.7

एकैकश्येनेति अन्नस्य कुडवः सूपस्य पलं मांसस्य द्विपलमित्याद्यवयवमानपूर्वकं समुदायमानम्

ekaikaśyeneti annasya kuḍavaḥ sūpasya palaṃ māṃsasya dvipalamityādyavayavamānapūrvakaṃ samudāyamānam

1.22.8.8

सर्वग्रहे प्रत्यवयवमाननियमो नास्ति तेन येन केनचिद् आहारेण प्रत्येकमनियतमानेन सम्पूर्णाहारमात्रानियमनं सर्वग्रहः

sarvagrahe pratyavayavamānaniyamo nāsti tena yena kenacid āhāreṇa pratyekamaniyatamānena sampūrṇāhāramātrāniyamanaṃ sarvagrahaḥ

1.22.8.9

एतदेव शब्दव्युत्पत्त्या दर्शयति सर्वस्य हीत्यादि

etadeva śabdavyutpattyā darśayati sarvasya hītyādi

1.22.8.10

सर्वत इति प्रत्येकावयवत इत्यर्थः

sarvata iti pratyekāvayavata ityarthaḥ

1.22.9.1

देशं विभजते देश इत्यादि

deśaṃ vibhajate deśa ityādi

1.22.9.2

स्थानग्रहणेनाहारद्रव्यस्य तथा भोक्तुश्च स्थानं दर्शयति

sthānagrahaṇenāhāradravyasya tathā bhoktuśca sthānaṃ darśayati

1.22.9.3

आचष्ट इति द्रव्यस्योत्पत्तिप्रचारादिकृतगुणज्ञानहेतुर् भवति

ācaṣṭa iti dravyasyotpattipracārādikṛtaguṇajñānahetur bhavati

1.22.9.4

तत्रोत्पत्त्या हिमवति जातं गुणवद्भवति मरौ जातं लघु भवति इत्यादि

tatrotpattyā himavati jātaṃ guṇavadbhavati marau jātaṃ laghu bhavati ityādi

1.22.9.5

प्रचारेण लघु भक्ष्याणां प्राणिनां तथा धन्वप्रचारिणां बहुक्रियाणां च लाघवं विपर्यये च गौरवं गृह्यते

pracāreṇa laghu bhakṣyāṇāṃ prāṇināṃ tathā dhanvapracāriṇāṃ bahukriyāṇāṃ ca lāghavaṃ viparyaye ca gauravaṃ gṛhyate

1.22.9.6

देशसाम्येन च देशविपरीतगुणं सात्म्यं गृह्यते यथानूपे उष्णरूक्षादि धन्वनि च शीतस्निग्धादि

deśasāmyena ca deśaviparītaguṇaṃ sātmyaṃ gṛhyate yathānūpe uṣṇarūkṣādi dhanvani ca śītasnigdhādi

1.22.9.7

ओकसात्म्यं तु उपयोक्तृग्रहणेन गृहीतम्

okasātmyaṃ tu upayoktṛgrahaṇena gṛhītam

1.22.10.1

नित्यग इति अहोरात्रादिरूपः

nityaga iti ahorātrādirūpaḥ

Āyurvedadīpikā