1.20.5.4

तदिति ओकसात्म्यम्

taditi okasātmyam

1.20.5.5

त्रिविधमिति प्रवरावरमध्यभेदेन

trividhamiti pravarāvaramadhyabhedena

1.20.5.6

सप्तविधं तु एकैकरसेन षट् संसृष्टरसोपयोगाच्चैकम् एवं सप्तविधम्

saptavidhaṃ tu ekaikarasena ṣaṭ saṃsṛṣṭarasopayogāccaikam evaṃ saptavidham

1.20.5.7

संसृष्टशब्देन द्विरसादयः षड्रसपर्यन्ता गृह्यन्ते

saṃsṛṣṭaśabdena dvirasādayaḥ ṣaḍrasaparyantā gṛhyante

1.20.5.8

प्रवरावरमध्यस्थम् इति द्विरसादिपञ्चरसपर्यन्तम्

pravarāvaramadhyastham iti dvirasādipañcarasaparyantam

1.20.5.9

अवरमध्यमाभ्यां लक्षितः पुरुषः

avaramadhyamābhyāṃ lakṣitaḥ puruṣaḥ

1.20.5.10

प्रवरमिति सर्वरसम्

pravaramiti sarvarasam

1.20.5.11

सात्म्यमुपपादयेत् अभ्यसेद् इत्यर्थः

sātmyamupapādayet abhyased ityarthaḥ

1.20.5.12

क्रमेणेति यथोक्ताभ्यासक्रमेण

krameṇeti yathoktābhyāsakrameṇa

1.20.5.13

उपपादितसर्वरससात्म्येनापि चाहारः प्रशस्तप्रकृत्यादिसम्पन्न एव कर्तव्य इत्याह सर्वरसम् इत्यादि

upapāditasarvarasasātmyenāpi cāhāraḥ praśastaprakṛtyādisampanna eva kartavya ityāha sarvarasam ityādi

1.20.5.14

अभिसमीक्ष्येति हिताहितत्वेन विचार्य

abhisamīkṣyeti hitāhitatvena vicārya

1.20.5.15

हितमेवेति पदेन यदेव प्रकृत्यादिना हितं तद् एवानुरुध्येत सेवेतेत्यर्थः

hitameveti padena yadeva prakṛtyādinā hitaṃ tad evānurudhyeta sevetetyarthaḥ

1.21.1

आहारस्य विधिः प्रकारो विधानं वा इत्याहारविधिः तस्य विशेषो हितत्वमहितत्वं च तस्यायतनानि हेतून् इत्य् आहारविधिविशेषायतनानि

āhārasya vidhiḥ prakāro vidhānaṃ vā ityāhāravidhiḥ tasya viśeṣo hitatvamahitatvaṃ ca tasyāyatanāni hetūn ity āhāravidhiviśeṣāyatanāni

1.21.2

आहारप्रकारस्य हितत्वमहितत्वं च प्रकृत्यादिहेतुकम् इत्यर्थः

āhāraprakārasya hitatvamahitatvaṃ ca prakṛtyādihetukam ityarthaḥ

1.21.3

उपयोक्ता अष्टमो येषां तान्युपयोक्त्रष्टमानि

upayoktā aṣṭamo yeṣāṃ tānyupayoktraṣṭamāni

1.22.1.1

उक्तानि प्रकृत्यादिना विभजते तत्रेत्यादिना

uktāni prakṛtyādinā vibhajate tatretyādinā

1.22.1.2

स्वाभाविक इति संस्काराद्यकृतः

svābhāvika iti saṃskārādyakṛtaḥ

1.22.1.3

माषमुद्गयोर् इति प्रकृत्या माषे गुरुत्वं मुद्गे च लघुत्वं शूकरे गुरुत्वम् एणे च लघुत्वम्

māṣamudgayor iti prakṛtyā māṣe gurutvaṃ mudge ca laghutvaṃ śūkare gurutvam eṇe ca laghutvam

1.22.4.1

द्रव्याणाम् इति वक्तव्ये स्वाभाविकानाम् इति यत् करोति तेनोत्पत्तिकाले जनकभूतैः स्वगुणारोपणं संस्कारस्तूत्पन्नस्यैव तोयादिना गुणान्तराधानमिति दर्शयति

dravyāṇām iti vaktavye svābhāvikānām iti yat karoti tenotpattikāle janakabhūtaiḥ svaguṇāropaṇaṃ saṃskārastūtpannasyaiva toyādinā guṇāntarādhānamiti darśayati

1.22.4.2

तच्च प्राकृतगुणोपमर्देनैव क्रियते यथा तोयाग्निसंनिकर्षशौचैस् तण्डुलस्थं गौरवम् उपहत्य लाघवम् अन्ने क्रियते

tacca prākṛtaguṇopamardenaiva kriyate yathā toyāgnisaṃnikarṣaśaucais taṇḍulasthaṃ gauravam upahatya lāghavam anne kriyate

Āyurvedadīpikā