2.1.4.1.12

वाजीकरणसेवया चेह युक्तयैव ऋतुकाले च मैथुनं प्राधान्येनाभिप्रेतं तेन तिस्रैषणीये त्रय उपस्तम्भाः इत्यादिग्रन्थेन ब्रह्मचर्यं यदुक्तं तद् ऋतुकाले यथाविधिकृतमैथुनाप्रतिषेधकम् इति न विरोधः

vājīkaraṇasevayā ceha yuktayaiva ṛtukāle ca maithunaṃ prādhānyenābhipretaṃ tena tisraiṣaṇīye traya upastambhāḥ ityādigranthena brahmacaryaṃ yaduktaṃ tad ṛtukāle yathāvidhikṛtamaithunāpratiṣedhakam iti na virodhaḥ

2.1.8.1.1

सर्ववाजीकरणेभ्यः प्रधानरूपं वाजीकरणमाह वाजीत्यादि

sarvavājīkaraṇebhyaḥ pradhānarūpaṃ vājīkaraṇamāha vājītyādi

2.1.8.1.2

क्षेत्रमिव क्षेत्रं तत्र शुक्ररूपबीजप्ररोहणात्

kṣetramiva kṣetraṃ tatra śukrarūpabījaprarohaṇāt

2.1.8.1.3

अर्था इति शब्दादयः ते च स्त्रीगताधररसकलविङ्करुतरूपादयः प्रसिद्धा एव

arthā iti śabdādayaḥ te ca strīgatādhararasakalaviṅkarutarūpādayaḥ prasiddhā eva

2.1.8.1.4

धर्मार्थौ स्त्रीष्विति सहैव पत्न्या धर्मश्चर्य इत्याद्युपदेशाद् धर्मः तथानुरक्ता गृहिणी अर्थरक्षणादि करोतीत्यर्थ इत्यर्थः

dharmārthau strīṣviti sahaiva patnyā dharmaścarya ityādyupadeśād dharmaḥ tathānuraktā gṛhiṇī artharakṣaṇādi karotītyartha ityarthaḥ

2.1.8.1.5

स्त्रिया लक्ष्म्याः संयोगे धनसम्पद् भवतीति स्त्रीषु लक्ष्मीः प्रतिष्ठितेत्यर्थः

striyā lakṣmyāḥ saṃyoge dhanasampad bhavatīti strīṣu lakṣmīḥ pratiṣṭhitetyarthaḥ

2.1.8.1.6

वश्या आयत्ता

vaśyā āyattā

2.1.8.1.7

शिक्षितेति कामशास्त्रोक्तगीतवादित्रलास्यादिचतुःषष्टिकलाशिक्षिता

śikṣiteti kāmaśāstroktagītavāditralāsyādicatuḥṣaṣṭikalāśikṣitā

2.1.16.1.1

रूपादिव्यतिरेकेणापि काचित् कस्यचित् कर्मवशाद्वृष्या स्त्री भवतीति दर्शयन्नाह नानेत्यादि

rūpādivyatirekeṇāpi kācit kasyacit karmavaśādvṛṣyā strī bhavatīti darśayannāha nānetyādi

2.1.16.1.2

दैवयोगादिति प्राक्तनकर्मवशात्

daivayogāditi prāktanakarmavaśāt

2.1.16.1.3

विवर्धन्त इति वृष्यत्वं सम्पादयन्ति

vivardhanta iti vṛṣyatvaṃ sampādayanti

2.1.16.1.4

हावो नरं प्रति स्त्रीणां शृङ्गारचेष्टाविशेषः

hāvo naraṃ prati strīṇāṃ śṛṅgāraceṣṭāviśeṣaḥ

2.1.16.1.5

उक्तं च भरतेन प्रकाशरूपकं सत्त्वं सत्त्वोत्प्लवाः समुद्गताः

uktaṃ ca bharatena prakāśarūpakaṃ sattvaṃ sattvotplavāḥ samudgatāḥ

2.1.16.1.6

तेभ्यो हावादिनिष्पत्तिरित्याहुः परमर्षयः इति

tebhyo hāvādiniṣpattirityāhuḥ paramarṣayaḥ iti

2.1.16.1.7

दैवाद् इति प्राक्तनकर्मणः

daivād iti prāktanakarmaṇaḥ

2.1.16.1.8

कर्मण इति ऐहिकाद्वशीकरणादिकर्मणः

karmaṇa iti aihikādvaśīkaraṇādikarmaṇaḥ

2.1.16.1.9

मनःशयः कामः

manaḥśayaḥ kāmaḥ

2.1.16.1.10

पाशभूतेति मनैन्द्रियबन्धहेतुत्वात्

pāśabhūteti manaindriyabandhahetutvāt

2.1.16.1.11

नानाभावा हि मानवाः इत्यनेन रूपादिगुणयोगेन सर्वपुरुषान् प्रति स्त्रीणां प्रियत्वमिति दर्शयति

nānābhāvā hi mānavāḥ ityanena rūpādiguṇayogena sarvapuruṣān prati strīṇāṃ priyatvamiti darśayati

2.1.24.1.1

सम्प्रति वृष्यप्रयोगसाध्यस्य पुत्रस्योपादेयेतां दर्शयन्नाह अच्छाय इत्यादि

samprati vṛṣyaprayogasādhyasya putrasyopādeyetāṃ darśayannāha acchāya ityādi

Āyurvedadīpikā