1.114.2.2

अन्ये चेत्यनेनान्यान् अपि कालविशेषप्राप्तिप्रादुर्भाविनः शोथकुष्ठादीन् सूचयति

anye cetyanenānyān api kālaviśeṣaprāptiprādurbhāvinaḥ śothakuṣṭhādīn sūcayati

1.115.2.1

स्वाभाविकानपि कालपरिणामव्यज्यमानतया इह कालजे ऽवरोधयितुमाह कालस्येत्यादि

svābhāvikānapi kālapariṇāmavyajyamānatayā iha kālaje 'varodhayitumāha kālasyetyādi

1.115.2.2

जरामृत्युरूपान् निमित्ताज्जाता जरामृत्युनिमित्तजाः मृत्युशब्देनेह युगानुरूपायुःपर्यवसानभवकालमृत्युर् ग्राह्यः किंवा जरामृत्य्वोर् यन्निमित्तं तस्माज्जाता जरामृत्युनिमित्तजाः जरामृत्युनिमित्तं च प्राणिनां साधारणदेहनिवर्तकभूतस्वभावोऽदृष्टं च

jarāmṛtyurūpān nimittājjātā jarāmṛtyunimittajāḥ mṛtyuśabdeneha yugānurūpāyuḥparyavasānabhavakālamṛtyur grāhyaḥ kiṃvā jarāmṛtyvor yannimittaṃ tasmājjātā jarāmṛtyunimittajāḥ jarāmṛtyunimittaṃ ca prāṇināṃ sādhāraṇadehanivartakabhūtasvabhāvo'dṛṣṭaṃ ca

1.115.2.3

अथ स्वाभाविकानां का चिकित्सेत्याह स्वभाव इत्यादि

atha svābhāvikānāṃ kā cikitsetyāha svabhāva ityādi

1.115.2.4

निष्प्रतिक्रिय इति साधारणचिकित्सया रसायनवर्ज्यया न प्रतिक्रियते रसायनेन तु प्रतिक्रियत एव तेन

niṣpratikriya iti sādhāraṇacikitsayā rasāyanavarjyayā na pratikriyate rasāyanena tu pratikriyata eva tena

1.115.2.5

अस्य प्रयोगाच्च्यवनः सुवृद्धोऽभूत् पुनर्युवा इत्यादिरसायनप्रयोगेण समं न विरोधः किंवा स्वाभाविका जरादयो रसायनजनितप्रकर्षादुत्तरकालं पुनरवश्यं भवन्तीति निष्प्रतिक्रियत्वेनोक्ताः

asya prayogāccyavanaḥ suvṛddho'bhūt punaryuvā ityādirasāyanaprayogeṇa samaṃ na virodhaḥ kiṃvā svābhāvikā jarādayo rasāyanajanitaprakarṣāduttarakālaṃ punaravaśyaṃ bhavantīti niṣpratikriyatvenoktāḥ

1.116.2.1

संप्रति कर्मसंप्राप्तिकृतमपि गदं कालविशेषव्यज्यमानतया दर्शयन्नाह निर्दिष्टमित्यादि

saṃprati karmasaṃprāptikṛtamapi gadaṃ kālaviśeṣavyajyamānatayā darśayannāha nirdiṣṭamityādi

1.116.2.2

कालेनेति पच्यमानतालक्षितेन कालेन युक्तं सत् कर्म कारणं भवतीत्यर्थः

kāleneti pacyamānatālakṣitena kālena yuktaṃ sat karma kāraṇaṃ bhavatītyarthaḥ

1.117.2.1

कर्मणः फलसंबन्धिनियमम् आह न हीत्यादि

karmaṇaḥ phalasaṃbandhiniyamam āha na hītyādi

1.117.2.2

महदिति विशेषणेन किंचिद् अमहत् कर्म प्रायश्चित्तबाधनीयफलं न ददात्यपि फलमिति दर्शयति

mahaditi viśeṣaṇena kiṃcid amahat karma prāyaścittabādhanīyaphalaṃ na dadātyapi phalamiti darśayati

1.117.2.3

कर्मजानामचिकित्स्यत्वमाह क्रियाघ्ना इत्यादि

karmajānāmacikitsyatvamāha kriyāghnā ityādi

1.117.2.4

तत्क्षयादिति कर्मक्षयात् कर्मक्षयश्च कर्मफलोपभोगादेव परं भवति

tatkṣayāditi karmakṣayāt karmakṣayaśca karmaphalopabhogādeva paraṃ bhavati

1.127.1.1

क्रमागतम् असात्म्येन्द्रियार्थसंयोगं विवृणोति अत्युग्रेत्यादि

kramāgatam asātmyendriyārthasaṃyogaṃ vivṛṇoti atyugretyādi

1.127.1.2

सर्वशो न चेति सर्वथोग्रशब्दाश्रवणात्

sarvaśo na ceti sarvathograśabdāśravaṇāt

1.127.1.3

स्पृश्यानाम् इति स्पृश्यत्वेनोक्तानां शास्त्रे ऽभ्यङ्गोत्सादनादीनाम्

spṛśyānām iti spṛśyatvenoktānāṃ śāstre 'bhyaṅgotsādanādīnām

1.127.1.4

भूताः सविषक्रिमिपिशाचादयः

bhūtāḥ saviṣakrimipiśācādayaḥ

1.127.1.5

यो भूतविषवातादीनां संस्पर्शः तथाकालेनागतः स्नेहशीतोष्णसंस्पर्शश्चेति योजना

yo bhūtaviṣavātādīnāṃ saṃsparśaḥ tathākālenāgataḥ snehaśītoṣṇasaṃsparśaśceti yojanā

1.127.1.6

तत्राकाले स्नेहसंस्पर्शो यथा अजीर्णे कफवृद्धिकाले अभ्यङ्गस्पर्शः एवं शीते शीतस्पर्शः उष्णे चोष्णस्पर्शो ऽकालेनागतो ज्ञेयः

tatrākāle snehasaṃsparśo yathā ajīrṇe kaphavṛddhikāle abhyaṅgasparśaḥ evaṃ śīte śītasparśaḥ uṣṇe coṣṇasparśo 'kālenāgato jñeyaḥ

1.127.1.7

सर्वशश्चाप्यदर्शनाद् इति भास्वतां सूक्ष्माणां च सर्वथादर्शनात्

sarvaśaścāpyadarśanād iti bhāsvatāṃ sūkṣmāṇāṃ ca sarvathādarśanāt

1.127.1.8

अतिश्लिष्टमिति नेत्रप्रत्यासन्नम्

atiśliṣṭamiti netrapratyāsannam

Āyurvedadīpikā