1.22.13.4

प्रकृतिविकृतिभुक्तम् आस्यरसं तु प्रश्नेन तथा सुछर्ददुश्छर्दत्वं मृदुक्रूरकोष्ठतां स्वप्नदर्शनमभिप्रायं जन्मामयप्रवृत्तिनक्षत्रद्विष्टेष्टसुखदुःखानि

prakṛtivikṛtibhuktam āsyarasaṃ tu praśnena tathā suchardaduśchardatvaṃ mṛdukrūrakoṣṭhatāṃ svapnadarśanamabhiprāyaṃ janmāmayapravṛttinakṣatradviṣṭeṣṭasukhaduḥkhāni

1.22.13.5

तथा वयः प्रत्यक्षेण च

tathā vayaḥ pratyakṣeṇa ca

1.22.13.6

अनुमानतस्तु यूकापसर्पणेन शरीरस्य वैरस्यं मक्षिकोपसर्पणेन माधुर्यं तथाग्निं जरणशक्त्या बलं व्यायामशक्त्या गूढलिङ्गं व्याधिमुपशयानुपशयतो दोषप्रमाणम् उपचारविशेषेणायुषः क्षयं रिष्टैः

anumānatastu yūkāpasarpaṇena śarīrasya vairasyaṃ makṣikopasarpaṇena mādhuryaṃ tathāgniṃ jaraṇaśaktyā balaṃ vyāyāmaśaktyā gūḍhaliṅgaṃ vyādhimupaśayānupaśayato doṣapramāṇam upacāraviśeṣeṇāyuṣaḥ kṣayaṃ riṣṭaiḥ

1.22.13.7

प्रकृतिसत्त्वसारसात्म्यबलान्य् अनुशीलनेनेति

prakṛtisattvasārasātmyabalāny anuśīlaneneti

1.22.14

ज्ञानबुद्धिप्रदीपेन यो नाविशति योगिवत्

jñānabuddhipradīpena yo nāviśati yogivat

1.22.14.2

आतुरस्यान्तरात्मानं न स रोगांश्चिकित्सति

āturasyāntarātmānaṃ na sa rogāṃścikitsati

1.22.15

द्वाविमौ व्याधितौ व्याधिस्वरूपस्याप्रकाशकौ

dvāvimau vyādhitau vyādhisvarūpasyāprakāśakau

1.22.15.2

तद्यथैको गुरुव्याधिः सत्त्वदेहबलाश्रयात्

tadyathaiko guruvyādhiḥ sattvadehabalāśrayāt

1.22.16

लघुव्याधिवदाभाति लघुव्याधिस्ततोऽन्यथा

laghuvyādhivadābhāti laghuvyādhistato'nyathā

1.22.16.2

बाह्यावयवमात्रेण तयोर्मुह्यति बालिशः

bāhyāvayavamātreṇa tayormuhyati bāliśaḥ

1.22.17

ततोऽल्पमल्पवीर्यं वा विपरीतमतोऽथवा

tato'lpamalpavīryaṃ vā viparītamato'thavā

1.22.17.2

पथ्यं विपर्यये युञ्जन् प्राणान्मुष्णाति रोगिणाम्

pathyaṃ viparyaye yuñjan prāṇānmuṣṇāti rogiṇām

1.22.18

ज्ञानांशेन न हि ज्ञानं कृत्स्ने ज्ञेये प्रवर्तते

jñānāṃśena na hi jñānaṃ kṛtsne jñeye pravartate

1.22.18.2

बुभुत्सेत भिषक् तस्मात्तत्त्वं तन्त्रानुशीलनात्

bubhutseta bhiṣak tasmāttattvaṃ tantrānuśīlanāt

1.22.19

अभियुक्तस्तु सततं सर्वमालोच्य सर्वथा

abhiyuktastu satataṃ sarvamālocya sarvathā

1.22.19.2

न जातु स्खलति प्राज्ञो विषमेऽपि क्रियापथे

na jātu skhalati prājño viṣame'pi kriyāpathe

1.22.20

आगन्तुरन्वेति निजं विकारं निजस्तथागन्तुमतिप्रवृद्धम्

āganturanveti nijaṃ vikāraṃ nijastathāgantumatipravṛddham

1.22.20.2

तत्रानुबन्धं प्रकृतिं च सम्यक् ज्ञात्वा ततः कर्म समारभेत

tatrānubandhaṃ prakṛtiṃ ca samyak jñātvā tataḥ karma samārabheta

1.23.1

अथातो भेषजावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto bheṣajāvacāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

1.23.1.2

इति स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

iti smāhurātreyādayo maharṣayaḥ

Aṣṭāṅgasaṃgraha