13.11

दीर्घकालस्थितं मद्यं रतिप्रीतिः प्रजागरः

dīrghakālasthitaṃ madyaṃ ratiprītiḥ prajāgaraḥ

13.11.2

अनेकरूपो व्यायामश् चिन्ता रूक्षं विमर्दनम्

anekarūpo vyāyāmaś cintā rūkṣaṃ vimardanam

13.12

विशेषाद् वमनं यूषः क्षौद्रं मेदोघ्नम् औषधम्

viśeṣād vamanaṃ yūṣaḥ kṣaudraṃ medoghnam auṣadham

13.12.2

धूमोपवासगण्डूषा निःसुखत्वं सुखाय च

dhūmopavāsagaṇḍūṣā niḥsukhatvaṃ sukhāya ca

13.13

उपक्रमः पृथग् दोषान् यो ऽयम् उद्दिश्य कीर्तितः

upakramaḥ pṛthag doṣān yo 'yam uddiśya kīrtitaḥ

13.13.2

संसर्गसंनिपातेषु तं यथास्वं विकल्पयेत्

saṃsargasaṃnipāteṣu taṃ yathāsvaṃ vikalpayet

13.14

ग्रैष्मः प्रायो मरुत्पित्ते वासन्तः कफमारुते

graiṣmaḥ prāyo marutpitte vāsantaḥ kaphamārute

13.14.2

मरुतो योगवाहित्वात् कफपित्ते तु शारदः

maruto yogavāhitvāt kaphapitte tu śāradaḥ

13.15

चय एव जयेद् दोषं कुपितं त्व् अविरोधयन्

caya eva jayed doṣaṃ kupitaṃ tv avirodhayan

13.15.2

सर्वकोपे बलीयांसं शेषदोषाविरोधतः

sarvakope balīyāṃsaṃ śeṣadoṣāvirodhataḥ

13.16

प्रयोगः शमयेद् व्याधिम् एकं यो ऽन्यम् उदीरयेत्

prayogaḥ śamayed vyādhim ekaṃ yo 'nyam udīrayet

13.16.2

नासौ विशुद्धः शुद्धस् तु शमयेद् यो न कोपयेत्

nāsau viśuddhaḥ śuddhas tu śamayed yo na kopayet

13.17

व्यायामाद् ऊष्मणस् तैक्ष्ण्याद् अहिताचरणाद् अपि

vyāyāmād ūṣmaṇas taikṣṇyād ahitācaraṇād api

13.17.2

कोष्ठाच् छाखास्थिमर्माणि द्रुतत्वान् मारुतस्य च

koṣṭhāc chākhāsthimarmāṇi drutatvān mārutasya ca

13.18

दोषा यान्ति तथा तेभ्यः स्रोतोमुखविशोधनात्

doṣā yānti tathā tebhyaḥ srotomukhaviśodhanāt

13.18.2

वृद्ध्याभिष्यन्दनात् पाकात् कोष्ठं वायोश् च निग्रहात्

vṛddhyābhiṣyandanāt pākāt koṣṭhaṃ vāyoś ca nigrahāt

13.19

तत्रस्थाश् च विलम्बेरन् भूयो हेतुप्रतीक्षिणः

tatrasthāś ca vilamberan bhūyo hetupratīkṣiṇaḥ

13.19.2

ते कालादिबलं लब्ध्वा कुप्यन्त्य् अन्याश्रयेष्व् अपि

te kālādibalaṃ labdhvā kupyanty anyāśrayeṣv api

13.20

तत्रान्यस्थानसंस्थेषु तदीयाम् अबलेषु तु

tatrānyasthānasaṃstheṣu tadīyām abaleṣu tu

13.20.2

कुर्याच् चिकित्सां स्वाम् एव बलेनान्याभिभाविषु

kuryāc cikitsāṃ svām eva balenānyābhibhāviṣu

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā