12.59.2

गच्छत्य् उभयजन्मा तु दोषकर्मक्षयात् क्षयम्

gacchaty ubhayajanmā tu doṣakarmakṣayāt kṣayam

12.60

द्विधा स्वपरतन्त्रत्वाद् व्याधयो ऽन्त्याः पुनर् द्विधा

dvidhā svaparatantratvād vyādhayo 'ntyāḥ punar dvidhā

12.60.2

पूर्वजाः पूर्वरूपाख्या जाताः पश्चाद् उपद्रवाः

pūrvajāḥ pūrvarūpākhyā jātāḥ paścād upadravāḥ

12.61

यथास्वजन्मोपशयाः स्वतन्त्राः स्पष्टलक्षणाः

yathāsvajanmopaśayāḥ svatantrāḥ spaṣṭalakṣaṇāḥ

12.61.2

विपरीतास् ततो ऽन्ये तु विद्याद् एवं मलान् अपि

viparītās tato 'nye tu vidyād evaṃ malān api

12.62

तान् लक्षयेद् अवहितो विकुर्वाणान् प्रतिज्वरम्

tān lakṣayed avahito vikurvāṇān pratijvaram

12.62.2

तेषां प्रधानप्रशमे प्रशमो ऽशाम्यतस् तथा

teṣāṃ pradhānapraśame praśamo 'śāmyatas tathā

12.63

पश्चाच् चिकित्सेत् तूर्णं वा बलवन्तम् उपद्रवम्

paścāc cikitset tūrṇaṃ vā balavantam upadravam

12.63.2

व्याधिक्लिष्टशरीरस्य पीडाकरतरो हि सः

vyādhikliṣṭaśarīrasya pīḍākarataro hi saḥ

12.64

विकारनामाकुशलो न जिह्रीयात् कदाचन

vikāranāmākuśalo na jihrīyāt kadācana

12.64.2

न हि सर्वविकाराणां नामतो ऽस्ति ध्रुवा स्थितिः

na hi sarvavikārāṇāṃ nāmato 'sti dhruvā sthitiḥ

12.65

स एव कुपितो दोषः समुत्थानविशेषतः

sa eva kupito doṣaḥ samutthānaviśeṣataḥ

12.65.2

स्थानान्तराणि च प्राप्य विकारान् कुरुते बहून्

sthānāntarāṇi ca prāpya vikārān kurute bahūn

12.66

तस्माद् विकारप्रकृतीर् अधिष्ठानान्तराणि च

tasmād vikāraprakṛtīr adhiṣṭhānāntarāṇi ca

12.66.2

बुद्ध्वा हेतुविशेषांश् च शीघ्रं कुर्याद् उपक्रमम्

buddhvā hetuviśeṣāṃś ca śīghraṃ kuryād upakramam

12.67

दूष्यं देशं बलं कालम् अनलं प्रकृतिं वयः

dūṣyaṃ deśaṃ balaṃ kālam analaṃ prakṛtiṃ vayaḥ

12.67.2

सत्त्वं सात्म्यं तथाहारम् अवस्थाश् च पृथग्विधाः

sattvaṃ sātmyaṃ tathāhāram avasthāś ca pṛthagvidhāḥ

12.68

सूक्ष्मसूक्ष्माः समीक्ष्यैषां दोषौषधनिरूपणे

sūkṣmasūkṣmāḥ samīkṣyaiṣāṃ doṣauṣadhanirūpaṇe

12.68.2

यो वर्तते चिकित्सायां न स स्खलति जातुचित्

yo vartate cikitsāyāṃ na sa skhalati jātucit

12.69

गुर्वल्पव्याधिसंस्थानं सत्त्वदेहबलाबलात्

gurvalpavyādhisaṃsthānaṃ sattvadehabalābalāt

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā