12.29.2

व्याप्नोति सहसा देहम् आपादतलमस्तकम्

vyāpnoti sahasā deham āpādatalamastakam

12.30

निवर्तते तु कुपितो मलो ऽल्पाल्पं जलौघवत्

nivartate tu kupito malo 'lpālpaṃ jalaughavat

12.30.2

नानारूपैर् असंख्येयैर् विकारैः कुपिता मलाः

nānārūpair asaṃkhyeyair vikāraiḥ kupitā malāḥ

12.31

तापयन्ति तनुं तस्मात् तद्धेत्वाकृतिसाधनम्

tāpayanti tanuṃ tasmāt taddhetvākṛtisādhanam

12.31.2

शक्यं नैकैकशो वक्तुम् अतः सामान्यम् उच्यते

śakyaṃ naikaikaśo vaktum ataḥ sāmānyam ucyate

12.32

दोषा एव हि सर्वेषां रोगाणाम् एककारणम्

doṣā eva hi sarveṣāṃ rogāṇām ekakāraṇam

12.32.2

यथा पक्षी परिपतन् सर्वतः सर्वम् अप्य् अहः

yathā pakṣī paripatan sarvataḥ sarvam apy ahaḥ

12.33

छायाम् अत्येति नात्मीयां यथा वा कृत्स्नम् अप्य् अदः

chāyām atyeti nātmīyāṃ yathā vā kṛtsnam apy adaḥ

12.33.2

विकारजातं विविधं त्रीन् गुणान् नातिवर्तते

vikārajātaṃ vividhaṃ trīn guṇān nātivartate

12.34

तथा स्वधातुवैषम्यनिमित्तम् अपि सर्वदा

tathā svadhātuvaiṣamyanimittam api sarvadā

12.34.2

विकारजातं त्रीन् दोषान् तेषां कोपे तु कारणम्

vikārajātaṃ trīn doṣān teṣāṃ kope tu kāraṇam

12.35

अर्थैर् असात्म्यैः संयोगः कालः कर्म च दुष्कृतम्

arthair asātmyaiḥ saṃyogaḥ kālaḥ karma ca duṣkṛtam

12.35.2

हीनातिमिथ्यायोगेन भिद्यते तत् पुनस् त्रिधा

hīnātimithyāyogena bhidyate tat punas tridhā

12.36

हीनो ऽर्थेनेन्द्रियस्याल्पः संयोगः स्वेन नैव वा

hīno 'rthenendriyasyālpaḥ saṃyogaḥ svena naiva vā

12.36.2

अतियोगो ऽतिसंसर्गः सूक्ष्मभासुरभैरवम्

atiyogo 'tisaṃsargaḥ sūkṣmabhāsurabhairavam

12.37

अत्यासन्नातिदूरस्थं विप्रियं विकृतादि च

atyāsannātidūrasthaṃ vipriyaṃ vikṛtādi ca

12.37.2

यद् अक्ष्णा वीक्ष्यते रूपं मिथ्यायोगः स दारुणः

yad akṣṇā vīkṣyate rūpaṃ mithyāyogaḥ sa dāruṇaḥ

12.38

एवम् अत्युच्चपूत्यादीन् इन्द्रियार्थान् यथायथम्

evam atyuccapūtyādīn indriyārthān yathāyatham

12.38.2

विद्यात् कालस् तु शीतोष्णवर्षाभेदात् त्रिधा मतः

vidyāt kālas tu śītoṣṇavarṣābhedāt tridhā mataḥ

12.39

स हीनो हीनशीतादिर् अतियोगो ऽतिलक्षणः

sa hīno hīnaśītādir atiyogo 'tilakṣaṇaḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā