12.19.2

उष्णेन युक्ता रूक्षाद्या वायोः कुर्वन्ति संचयम्

uṣṇena yuktā rūkṣādyā vāyoḥ kurvanti saṃcayam

12.20

शीतेन कोपम् उष्णेन शमं स्निग्धादयो गुणाः

śītena kopam uṣṇena śamaṃ snigdhādayo guṇāḥ

12.20.2

शीतेन युक्तास् तीक्ष्णाद्याश् चयं पित्तस्य कुर्वते

śītena yuktās tīkṣṇādyāś cayaṃ pittasya kurvate

12.21

उष्णेन कोपं मन्दाद्याः शमं शीतोपसंहिताः

uṣṇena kopaṃ mandādyāḥ śamaṃ śītopasaṃhitāḥ

12.21.2

शीतेन युक्ताः स्निग्धाद्याः कुर्वते श्लेष्मणश् चयम्

śītena yuktāḥ snigdhādyāḥ kurvate śleṣmaṇaś cayam

12.22

उष्णेन कोपं तेनैव गुणा रूक्षादयः शमम्

uṣṇena kopaṃ tenaiva guṇā rūkṣādayaḥ śamam

12.22.2

चयो वृद्धिः स्वधाम्न्य् एव प्रद्वेषो वृद्धिहेतुषु

cayo vṛddhiḥ svadhāmny eva pradveṣo vṛddhihetuṣu

12.23

विपरीतगुणेच्छा च कोपस् तून्मार्गगमिता

viparītaguṇecchā ca kopas tūnmārgagamitā

12.23.2

लिङ्गानां दर्शनं स्वेषाम् अस्वास्थ्यं रोगसम्भवः

liṅgānāṃ darśanaṃ sveṣām asvāsthyaṃ rogasambhavaḥ

12.24

स्वस्थानस्थस्य समता विकारासंभवः शमः

svasthānasthasya samatā vikārāsaṃbhavaḥ śamaḥ

12.24.2

चयप्रकोपप्रशमा वायोर् ग्रीष्मादिषु त्रिषु

cayaprakopapraśamā vāyor grīṣmādiṣu triṣu

12.25

वर्षादिषु तु पित्तस्य श्लेष्मणः शिशिरादिषु

varṣādiṣu tu pittasya śleṣmaṇaḥ śiśirādiṣu

12.25.2

चीयते लघुरूक्षाभिर् ओषधिभिः समीरणः

cīyate laghurūkṣābhir oṣadhibhiḥ samīraṇaḥ

12.26

तद्विधस् तद्विधे देहे कालस्यौष्ण्यान् न कुप्यति

tadvidhas tadvidhe dehe kālasyauṣṇyān na kupyati

12.26.2

अद्भिर् अम्लविपाकाभिर् ओषधिभिश् च तादृशम्

adbhir amlavipākābhir oṣadhibhiś ca tādṛśam

12.27

पित्तं याति चयं कोपं न तु कालस्य शैत्यतः

pittaṃ yāti cayaṃ kopaṃ na tu kālasya śaityataḥ

12.27.2

चीयते स्निग्धशीताभिर् उदकौषधिभिः कफः

cīyate snigdhaśītābhir udakauṣadhibhiḥ kaphaḥ

12.28

तुल्ये ऽपि काले देहे च स्कन्नत्वान् न प्रकुप्यति

tulye 'pi kāle dehe ca skannatvān na prakupyati

12.28.2

इति कालस्वभावो ऽयम् आहारादिवशात् पुनः

iti kālasvabhāvo 'yam āhārādivaśāt punaḥ

12.29

चयादीन् यान्ति सद्यो ऽपि दोषाः काले ऽपि वा न तु

cayādīn yānti sadyo 'pi doṣāḥ kāle 'pi vā na tu

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā