11.44.2

रूपाणि जहति क्षीणाः समाः स्वं कर्म कुर्वते

rūpāṇi jahati kṣīṇāḥ samāḥ svaṃ karma kurvate

11.45

य एव देहस्य समा विवृद्ध्यै त एव दोषा विषमा वधाय

ya eva dehasya samā vivṛddhyai ta eva doṣā viṣamā vadhāya

11.45.2

यस्माद् अतस् ते हितचर्ययैव क्षयाद् विवृद्धेर् इव रक्षणीयाः

yasmād atas te hitacaryayaiva kṣayād vivṛddher iva rakṣaṇīyāḥ

12.1

पक्वाशयकटीसक्थिश्रोत्रास्थिस्पर्शनेन्द्रियम्

pakvāśayakaṭīsakthiśrotrāsthisparśanendriyam

12.1.2

स्थानं वातस्य तत्रापि पक्वाधानं विशेषतः

sthānaṃ vātasya tatrāpi pakvādhānaṃ viśeṣataḥ

12.2

नाभिर् आमाशयः स्वेदो लसीका रुधिरं रसः

nābhir āmāśayaḥ svedo lasīkā rudhiraṃ rasaḥ

12.2.2

दृक् स्पर्शनं च पित्तस्य नाभिर् अत्र विशेषतः

dṛk sparśanaṃ ca pittasya nābhir atra viśeṣataḥ

12.3

उरःकण्ठशिरःक्लोमपर्वाण्य् आमाशयो रसः

uraḥkaṇṭhaśiraḥklomaparvāṇy āmāśayo rasaḥ

12.3.2

मेदो घ्राणं च जिह्वा च कफस्य सुतराम् उरः

medo ghrāṇaṃ ca jihvā ca kaphasya sutarām uraḥ

12.4

प्राणादिभेदात् पञ्चात्मा वायुः प्राणो ऽत्र मूर्धगः

prāṇādibhedāt pañcātmā vāyuḥ prāṇo 'tra mūrdhagaḥ

12.4.2

उरःकण्ठचरो

uraḥkaṇṭhacaro

12.5

ष्ठीवनक्षवथूद्गारनिःश्वासान्नप्रवेशकृत्

ṣṭhīvanakṣavathūdgāraniḥśvāsānnapraveśakṛt

12.5.2

उरः स्थानम् उदानस्य नासानाभिगलांश् चरेत्

uraḥ sthānam udānasya nāsānābhigalāṃś caret

12.6

वाक्प्रवृत्तिप्रयत्नोर्जाबलवर्णस्मृतिक्रियः

vākpravṛttiprayatnorjābalavarṇasmṛtikriyaḥ

12.6.2

व्यानो हृदि स्थितः कृत्स्नदेहचारी महाजवः

vyāno hṛdi sthitaḥ kṛtsnadehacārī mahājavaḥ

12.7

गत्यपक्षेपणोत्क्षेपनिमेषोन्मेषणादिकाः

gatyapakṣepaṇotkṣepanimeṣonmeṣaṇādikāḥ

12.7.2

प्रायः सर्वाः क्रियास् तस्मिन् प्रतिबद्धाः शरीरिणाम्

prāyaḥ sarvāḥ kriyās tasmin pratibaddhāḥ śarīriṇām

12.8

समानो ऽग्निसमीपस्थः कोष्ठे चरति सर्वतः

samāno 'gnisamīpasthaḥ koṣṭhe carati sarvataḥ

12.8.2

अन्नं गृह्णाति पचति विवेचयति मुञ्चति

annaṃ gṛhṇāti pacati vivecayati muñcati

12.9

अपानो ऽपानगः श्रोणिवस्तिमेढ्रोरुगोचरः

apāno 'pānagaḥ śroṇivastimeḍhrorugocaraḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā