16.45.2

रजोऽतिवृत्तिस् तापश्च योनिमेहनपायुषु

rajo'tivṛttis tāpaśca yonimehanapāyuṣu

16.46

श्लेष्मणा त्वावृते प्राणे सादस् तन्द्रारुचिर् वमिः

śleṣmaṇā tvāvṛte prāṇe sādas tandrārucir vamiḥ

16.46.2

ष्ठीवनं क्षवथूद्गारनिःश्वासोच्छ्वाससंग्रहः

ṣṭhīvanaṃ kṣavathūdgāraniḥśvāsocchvāsasaṃgrahaḥ

16.47

उदाने गुरुगात्रत्वम् अरुचिर् वाक्स्वरग्रहः

udāne gurugātratvam arucir vāksvaragrahaḥ

16.47.2

बलवर्णप्रणाशश्च व्याने पर्वास्थिवाग्ग्रहः

balavarṇapraṇāśaśca vyāne parvāsthivāggrahaḥ

16.48

गुरुताङ्गेषु सर्वेषु स्खलितं च गतौ भृशम्

gurutāṅgeṣu sarveṣu skhalitaṃ ca gatau bhṛśam

16.48.2

समाने ऽतिहिमाङ्गत्वम् अस्वेदो मन्दवह्निता

samāne 'tihimāṅgatvam asvedo mandavahnitā

16.49

अपाने सकफं मूत्रशकृतः स्यात् प्रवर्तनम्

apāne sakaphaṃ mūtraśakṛtaḥ syāt pravartanam

16.49.2

इति द्वाविंशतिविधं वायोरावरणं विदुः

iti dvāviṃśatividhaṃ vāyorāvaraṇaṃ viduḥ

16.50

प्राणादयस् तथान्योन्यम् आवृण्वन्ति यथाक्रमम्

prāṇādayas tathānyonyam āvṛṇvanti yathākramam

16.50.2

सर्वे ऽपि विंशतिविधं विद्याद् आवरणं च तत्

sarve 'pi viṃśatividhaṃ vidyād āvaraṇaṃ ca tat

16.51

निःश्वासोच्छ्वाससंरोधः प्रतिश्यायः शिरोग्रहः

niḥśvāsocchvāsasaṃrodhaḥ pratiśyāyaḥ śirograhaḥ

16.51.2

हृद्रोगो मुखशोषश्च प्राणेनोदान आवृते

hṛdrogo mukhaśoṣaśca prāṇenodāna āvṛte

16.52

उदानेनावृते प्राणे वर्णौजोबलसंक्षयः

udānenāvṛte prāṇe varṇaujobalasaṃkṣayaḥ

16.52.2

दिशानया च विभजेत् सर्वम् आवरणं भिषक्

diśānayā ca vibhajet sarvam āvaraṇaṃ bhiṣak

16.53

स्थानान्यवेक्ष्य वातानां वृद्धिं हानिं च कर्मणाम्

sthānānyavekṣya vātānāṃ vṛddhiṃ hāniṃ ca karmaṇām

16.53.2

प्राणादीनां च पञ्चानां मिश्रम् आवरणं मिथः

prāṇādīnāṃ ca pañcānāṃ miśram āvaraṇaṃ mithaḥ

16.54

पित्तादिभिर् द्वादशभिर् मिश्राणां मिश्रितैश्च तैः

pittādibhir dvādaśabhir miśrāṇāṃ miśritaiśca taiḥ

16.54.2

मिश्रैः पित्तादिभिस् तद्वन् मिश्रणाभिरनेकधा

miśraiḥ pittādibhis tadvan miśraṇābhiranekadhā

16.55

तारतम्यविकल्पाच्च यात्यावृतिरसंख्यताम्

tāratamyavikalpācca yātyāvṛtirasaṃkhyatām

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā