16.35.2

चलः स्निग्धो मृदुः शीतः शोफो गात्रेष्वरोचकः

calaḥ snigdho mṛduḥ śītaḥ śopho gātreṣvarocakaḥ

16.36

आढ्यवात इति ज्ञेयः स कृच्छ्रो मेदसावृते

āḍhyavāta iti jñeyaḥ sa kṛcchro medasāvṛte

16.36.2

स्पर्शम् अस्थ्यावृते ऽत्युष्णं पीडनं चाभिनन्दति

sparśam asthyāvṛte 'tyuṣṇaṃ pīḍanaṃ cābhinandati

16.37

सूच्येव तुद्यते ऽत्यर्थम् अङ्गं सीदति शूल्यते

sūcyeva tudyate 'tyartham aṅgaṃ sīdati śūlyate

16.37.2

मज्जावृते विनमनं जृम्भणं परिवेष्टनम्

majjāvṛte vinamanaṃ jṛmbhaṇaṃ pariveṣṭanam

16.38

शूलं च पीड्यमानेन पाणिभ्यां लभते सुखम्

śūlaṃ ca pīḍyamānena pāṇibhyāṃ labhate sukham

16.38.2

शुक्रावृते ऽतिवेगो वा न वा निष्फलतापि वा

śukrāvṛte 'tivego vā na vā niṣphalatāpi vā

16.39

भुक्ते कुक्षौ रुजा जीर्णे शाम्यत्यन्नावृते ऽनिले

bhukte kukṣau rujā jīrṇe śāmyatyannāvṛte 'nile

16.39.2

मूत्राप्रवृत्तिराध्मानं वस्तेर् मूत्रावृते भवेत्

mūtrāpravṛttirādhmānaṃ vaster mūtrāvṛte bhavet

16.40

विडावृते विबन्धो ऽधः स्वस्थाने परिकृन्तति

viḍāvṛte vibandho 'dhaḥ svasthāne parikṛntati

16.40.2

व्रजत्याशु जरां स्नेहो भुक्ते चानह्यते नरः

vrajatyāśu jarāṃ sneho bhukte cānahyate naraḥ

16.41

शकृत् पीडितम् अन्नेन दुःखं शुष्कं चिरात् सृजेत्

śakṛt pīḍitam annena duḥkhaṃ śuṣkaṃ cirāt sṛjet

16.41.2

सर्वधात्वावृते वायौ श्रोणिवङ्क्षणपृष्ठरुक्

sarvadhātvāvṛte vāyau śroṇivaṅkṣaṇapṛṣṭharuk

16.42

विलोमो मारुतो ऽस्वस्थं हृदयं पीड्यते ऽति च

vilomo māruto 'svasthaṃ hṛdayaṃ pīḍyate 'ti ca

16.42.2

भ्रमो मूर्छा रुजा दाहः पित्तेन प्राण आवृते

bhramo mūrchā rujā dāhaḥ pittena prāṇa āvṛte

16.43

विदग्धे ऽन्ने च वमनम् उदाने ऽपि भ्रमादयः

vidagdhe 'nne ca vamanam udāne 'pi bhramādayaḥ

16.43.2

दाहो ऽन्तरूर्जाभ्रंशश्च दाहो व्याने च सर्वगः

dāho 'ntarūrjābhraṃśaśca dāho vyāne ca sarvagaḥ

16.44

क्लमो ऽङ्गचेष्टासङ्गश्च ससंतापः सवेदनः

klamo 'ṅgaceṣṭāsaṅgaśca sasaṃtāpaḥ savedanaḥ

16.44.2

समान ऊष्मोपहतिरतिस्वेदो ऽरतिः सतृट्

samāna ūṣmopahatiratisvedo 'ratiḥ satṛṭ

16.45

दाहश्च स्याद् अपाने तु मले हारिद्रवर्णता

dāhaśca syād apāne tu male hāridravarṇatā

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā