13.38.2

हिमानिलोदध्यनिलैर् भल्लातकपिकच्छुजैः

himānilodadhyanilair bhallātakapikacchujaiḥ

13.39

रसैः शूकैश्च संस्पर्शाच्छ्वयथुः स्याद् विसर्पवान्

rasaiḥ śūkaiśca saṃsparśācchvayathuḥ syād visarpavān

13.39.2

भृशोष्मा लोहिताभासः प्रायशः पित्तलक्षणः

bhṛśoṣmā lohitābhāsaḥ prāyaśaḥ pittalakṣaṇaḥ

13.40

विषजः सविषप्राणिपरिसर्पणमूत्रणात्

viṣajaḥ saviṣaprāṇiparisarpaṇamūtraṇāt

13.40.2

दंष्ट्रादन्तनखापाताद् अविषप्राणिनाम् अपि

daṃṣṭrādantanakhāpātād aviṣaprāṇinām api

13.41

विण्मूत्रशुक्रोपहतमलवद्वस्त्रसंकरात्

viṇmūtraśukropahatamalavadvastrasaṃkarāt

13.41.2

विषवृक्षानिलस्पर्शाद् गरयोगावचूर्णनात्

viṣavṛkṣānilasparśād garayogāvacūrṇanāt

13.42

मृदुश्चलो ऽवलम्बी च शीघ्रो दाहरुजाकरः

mṛduścalo 'valambī ca śīghro dāharujākaraḥ

13.42.2

नवो ऽनुपद्रवः शोफः साध्यो ऽसाध्यः पुरेरितः

navo 'nupadravaḥ śophaḥ sādhyo 'sādhyaḥ pureritaḥ

13.43

स्याद् विसर्पो ऽभिघातान्तैर् दोषैर् दूष्यैश्च शोफवत्

syād visarpo 'bhighātāntair doṣair dūṣyaiśca śophavat

13.43.2

त्र्यधिष्ठानं च तं प्राहुर् बाह्यान्तरुभयाश्रयात्

tryadhiṣṭhānaṃ ca taṃ prāhur bāhyāntarubhayāśrayāt

13.44

यथोत्तरं च दुःसाध्यास् तत्र दोषा यथायथम्

yathottaraṃ ca duḥsādhyās tatra doṣā yathāyatham

13.44.2

प्रकोपणैः प्रकुपिता विशेषेण विदाहिभिः

prakopaṇaiḥ prakupitā viśeṣeṇa vidāhibhiḥ

13.45

देहे शीघ्रं विसर्पन्ति ते ऽन्तरन्तःस्थिता बहिः

dehe śīghraṃ visarpanti te 'ntarantaḥsthitā bahiḥ

13.45.2

बहिःस्था द्वितये द्विस्था विद्यात् तत्रान्तराश्रयम्

bahiḥsthā dvitaye dvisthā vidyāt tatrāntarāśrayam

13.46

मर्मोपतापात् संमोहाद् अयनानां विघट्टनात्

marmopatāpāt saṃmohād ayanānāṃ vighaṭṭanāt

13.46.2

तृष्णातियोगाद् वेगानां विषमं च प्रवर्तनात्

tṛṣṇātiyogād vegānāṃ viṣamaṃ ca pravartanāt

13.47

आशु चाग्निबलभ्रंशाद् अतो बाह्यं विपर्ययात्

āśu cāgnibalabhraṃśād ato bāhyaṃ viparyayāt

13.47.2

तत्र वातात् परीसर्पो वातज्वरसमव्यथः

tatra vātāt parīsarpo vātajvarasamavyathaḥ

13.48

शोफस्फुरणनिस्तोदभेदायामार्तिहर्षवान्

śophasphuraṇanistodabhedāyāmārtiharṣavān

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā