11.59.2

वैवर्ण्यम् अवकाशस्य बहिरुन्नतताधिकम्

vaivarṇyam avakāśasya bahirunnatatādhikam

11.60

साटोपम् अत्युग्ररुजम् आध्मानम् उदरे भृशम्

sāṭopam atyugrarujam ādhmānam udare bhṛśam

11.60.2

ऊर्ध्वाधोवातरोधेन तम् आनाहं प्रचक्षते

ūrdhvādhovātarodhena tam ānāhaṃ pracakṣate

11.61

घनो ऽष्ठीलोपमो ग्रन्थिरष्ठीलोर्ध्वं समुन्नतः

ghano 'ṣṭhīlopamo granthiraṣṭhīlordhvaṃ samunnataḥ

11.61.2

आनाहलिङ्गस् तिर्यक् तु प्रत्यष्ठीला तदाकृतिः

ānāhaliṅgas tiryak tu pratyaṣṭhīlā tadākṛtiḥ

11.62

पक्वाशयाद् गुदोपस्थं वायुस् तीव्ररुजः प्रयान्

pakvāśayād gudopasthaṃ vāyus tīvrarujaḥ prayān

11.62.2

तूणी प्रतूणी तु भवेत् स एवातो विपर्यये

tūṇī pratūṇī tu bhavet sa evāto viparyaye

11.63

उद्गारबाहुल्यपुरीषबन्धतृप्त्यक्षमत्वान्त्रविकूजनानि

udgārabāhulyapurīṣabandhatṛptyakṣamatvāntravikūjanāni

11.63.2

आटोपम् आध्मानम् अपक्तिशक्तिम् आसन्नगुल्मस्य वदन्ति चिह्नम्

āṭopam ādhmānam apaktiśaktim āsannagulmasya vadanti cihnam

12.1

अथात उदरनिदानं व्याख्यास्यामः

athāta udaranidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

12.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

12.1.3

रोगाः सर्वे ऽपि मन्दे ऽग्नौ सुतराम् उदराणि तु

rogāḥ sarve 'pi mande 'gnau sutarām udarāṇi tu

12.1.4

अजीर्णान् मलिनैश्चान्नैर् जायन्ते मलसंचयात्

ajīrṇān malinaiścānnair jāyante malasaṃcayāt

12.2

ऊर्ध्वाधो धातवो रुद्ध्वा वाहिनीरम्बुवाहिनीः

ūrdhvādho dhātavo ruddhvā vāhinīrambuvāhinīḥ

12.2.2

प्राणाग्न्यपानान् संदूष्य कुर्युस् त्वङ्मांससंधिगाः

prāṇāgnyapānān saṃdūṣya kuryus tvaṅmāṃsasaṃdhigāḥ

12.3

आध्माप्य कुक्षिम् उदरम् अष्टधा तच्च भिद्यते

ādhmāpya kukṣim udaram aṣṭadhā tacca bhidyate

12.3.2

पृथग् दोषैः समस्तैश्च प्लीहबद्धक्षतोदकैः

pṛthag doṣaiḥ samastaiśca plīhabaddhakṣatodakaiḥ

12.4

तेनार्ताः शुष्कताल्वोष्ठाः शूनपादकरोदराः

tenārtāḥ śuṣkatālvoṣṭhāḥ śūnapādakarodarāḥ

12.4.2

नष्टचेष्टाबलाहाराः कृशाः प्रध्मातकुक्षयः

naṣṭaceṣṭābalāhārāḥ kṛśāḥ pradhmātakukṣayaḥ

12.5

स्युः प्रेतरूपाः पुरुषा भाविनस् तस्य लक्षणम्

syuḥ pretarūpāḥ puruṣā bhāvinas tasya lakṣaṇam

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā