11.49.2

ऋतौ वा नवसूता वा यदि वा योनिरोगिणी

ṛtau vā navasūtā vā yadi vā yonirogiṇī

11.50

सेवते वातलानि स्त्री क्रुद्धस् तस्याः समीरणः

sevate vātalāni strī kruddhas tasyāḥ samīraṇaḥ

11.50.2

निरुणद्ध्यार्तवं योन्यां प्रतिमासम् अवस्थितम्

niruṇaddhyārtavaṃ yonyāṃ pratimāsam avasthitam

11.51

कुक्षिं करोति तद्गर्भलिङ्गम् आविष्करोति च

kukṣiṃ karoti tadgarbhaliṅgam āviṣkaroti ca

11.51.2

हृल्लासदौर्हृदस्तन्यदर्शनक्षामतादिकम्

hṛllāsadaurhṛdastanyadarśanakṣāmatādikam

11.52

क्रमेण वायुसंसर्गात् पित्तयोनितया च तत्

krameṇa vāyusaṃsargāt pittayonitayā ca tat

11.52.2

शोणितं कुरुते तस्या वातपित्तोत्थगुल्मजान्

śoṇitaṃ kurute tasyā vātapittotthagulmajān

11.53

रुक्स्तम्भदाहातीसारतृड्ज्वरादीन् उपद्रवान्

rukstambhadāhātīsāratṛḍjvarādīn upadravān

11.53.2

गर्भाशये च सुतरां शूलं दुष्टासृगाश्रये

garbhāśaye ca sutarāṃ śūlaṃ duṣṭāsṛgāśraye

11.54

योन्याश्च स्रावदौर्गन्ध्यतोदस्पन्दनवेदनाः

yonyāśca srāvadaurgandhyatodaspandanavedanāḥ

11.54.2

न चाङ्गैर् गर्भवद् गुल्मः स्फुरत्यपि तु शूलवान्

na cāṅgair garbhavad gulmaḥ sphuratyapi tu śūlavān

11.55

पिण्डीभूतः स एवास्याः कदाचित् स्पन्दते चिरात्

piṇḍībhūtaḥ sa evāsyāḥ kadācit spandate cirāt

11.55.2

न चास्या वर्धते कुक्षिर् गुल्म एव तु वर्धते

na cāsyā vardhate kukṣir gulma eva tu vardhate

11.56

स्वदोषसंश्रयो गुल्मः सर्वो भवति तेन सः

svadoṣasaṃśrayo gulmaḥ sarvo bhavati tena saḥ

11.56.2

पाकं चिरेण भजते नैव वा विद्रधिः पुनः

pākaṃ cireṇa bhajate naiva vā vidradhiḥ punaḥ

11.57

पच्यते शीघ्रम् अत्यर्थं दुष्टरक्ताश्रयत्वतः

pacyate śīghram atyarthaṃ duṣṭaraktāśrayatvataḥ

11.57.2

अतः शीघ्रविदाहित्वाद् विद्रधिः सो ऽभिधीयते

ataḥ śīghravidāhitvād vidradhiḥ so 'bhidhīyate

11.58

गुल्मे ऽन्तराश्रये वस्तिकुक्षिहृत्प्लीहवेदनाः

gulme 'ntarāśraye vastikukṣihṛtplīhavedanāḥ

11.58.2

अग्निवर्णबलभ्रंशो वेगानां चाप्रवर्तनम्

agnivarṇabalabhraṃśo vegānāṃ cāpravartanam

11.59

अतो विपर्ययो बाह्ये कोष्ठाङ्गेषु तु नातिरुक्

ato viparyayo bāhye koṣṭhāṅgeṣu tu nātiruk

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā