10.32

मानसंस्थानयोस् तुल्या मसूरेण मसूरिका

mānasaṃsthānayos tulyā masūreṇa masūrikā

10.32.2

सर्षपामानसंस्थाना क्षिप्रपाका महारुजा

sarṣapāmānasaṃsthānā kṣiprapākā mahārujā

10.33

सर्षपी सर्षपातुल्यपिटिकापरिवारिता

sarṣapī sarṣapātulyapiṭikāparivāritā

10.33.2

पुत्रिणी महती भूरिसुसूक्ष्मपिटिकाचिता

putriṇī mahatī bhūrisusūkṣmapiṭikācitā

10.34

विदारीकन्दवद् वृत्ता कठिना च विदारिका

vidārīkandavad vṛttā kaṭhinā ca vidārikā

10.34.2

विद्रधिर् वक्ष्यते ऽन्यत्र तत्राद्यं पिटिकात्रयम्

vidradhir vakṣyate 'nyatra tatrādyaṃ piṭikātrayam

10.35

पुत्रिणी च विदारी च दुःसहा बहुमेदसः

putriṇī ca vidārī ca duḥsahā bahumedasaḥ

10.35.2

सह्याः पित्तोल्बणास् त्वन्याः सम्भवन्त्यल्पमेदसः

sahyāḥ pittolbaṇās tvanyāḥ sambhavantyalpamedasaḥ

10.36

तासु मेहवशाच्च स्याद् दोषोद्रेको यथायथम्

tāsu mehavaśācca syād doṣodreko yathāyatham

10.36.2

प्रमेहेण विनाप्येता जायन्ते दुष्टमेदसः

prameheṇa vināpyetā jāyante duṣṭamedasaḥ

10.36.3

तावच्च नोपलक्ष्यन्ते यावद् वस्तुपरिग्रहः

tāvacca nopalakṣyante yāvad vastuparigrahaḥ

10.37

हारिद्रवर्णं रक्तं वा मेहप्राग्रूपवर्जितम्

hāridravarṇaṃ raktaṃ vā mehaprāgrūpavarjitam

10.37.2

यो मूत्रयेन् न तं मेहं रक्तपित्तं तु तद् विदुः

yo mūtrayen na taṃ mehaṃ raktapittaṃ tu tad viduḥ

10.38

स्वेदो ऽङ्गगन्धः शिथिलत्वम् अङ्गे शय्यासनस्वप्नसुखाभिषङ्गः

svedo 'ṅgagandhaḥ śithilatvam aṅge śayyāsanasvapnasukhābhiṣaṅgaḥ

10.38.2

हृन्नेत्रजिह्वाश्रवणोपदेहो घनाङ्गता केशनखातिवृद्धिः

hṛnnetrajihvāśravaṇopadeho ghanāṅgatā keśanakhātivṛddhiḥ

10.39

शीतप्रियत्वं गलतालुशोषो माधुर्यम् आस्ये करपाददाहः

śītapriyatvaṃ galatāluśoṣo mādhuryam āsye karapādadāhaḥ

10.39.2

भविष्यतो मेहगणस्य रूपं मूत्रे ऽभिधावन्ति पिपीलिकाश्च

bhaviṣyato mehagaṇasya rūpaṃ mūtre 'bhidhāvanti pipīlikāśca

10.40

दृष्ट्वा प्रमेहं मधुरं सपिच्छं मधूपमं स्याद् द्विविधो विचारः

dṛṣṭvā pramehaṃ madhuraṃ sapicchaṃ madhūpamaṃ syād dvividho vicāraḥ

10.40.2

संपूरणाद् वा कफसंभवः स्यात् क्षीणेषु दोषेष्वनिलात्मको वा

saṃpūraṇād vā kaphasaṃbhavaḥ syāt kṣīṇeṣu doṣeṣvanilātmako vā

10.41

सपूर्वरूपाः कफपित्तमेहाः क्रमेण ये वातकृताश्च मेहाः

sapūrvarūpāḥ kaphapittamehāḥ krameṇa ye vātakṛtāśca mehāḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā