7.54.2

कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च

kṛcchrasādhyāni tānyāhuḥ parisaṃvatsarāṇi ca

7.55

बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च

bāhyāyāṃ tu valau jātānyekadoṣolbaṇāni ca

7.55.2

अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च

arśāṃsi sukhasādhyāni na cirotpatitāni ca

7.56

मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वं नाभिजानि तु

meḍhrādiṣvapi vakṣyante yathāsvaṃ nābhijāni tu

7.56.2

गण्डूपदास्यरूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च

gaṇḍūpadāsyarūpāṇi picchilāni mṛdūni ca

7.57

व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस् त्वचो बहिः

vyāno gṛhītvā śleṣmāṇaṃ karotyarśas tvaco bahiḥ

7.57.2

कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं तु तं विदुः

kīlopamaṃ sthirakharaṃ carmakīlaṃ tu taṃ viduḥ

7.58

वातेन तोदः पारुष्यं पित्ताद् असितरक्तता

vātena todaḥ pāruṣyaṃ pittād asitaraktatā

7.58.2

श्लेष्मणा स्निग्धता तस्य ग्रथितत्वं सवर्णता

śleṣmaṇā snigdhatā tasya grathitatvaṃ savarṇatā

7.59

अर्शसां प्रशमे यत्नम् आशु कुर्वीत बुद्धिमान्

arśasāṃ praśame yatnam āśu kurvīta buddhimān

7.59.2

तान्याशु हि गुदं बद्ध्वा कुर्युर् बद्धगुदोदरम्

tānyāśu hi gudaṃ baddhvā kuryur baddhagudodaram

8.1

अथातो ऽतीसारग्रहणीदोषनिदानं व्याख्यास्यामः

athāto 'tīsāragrahaṇīdoṣanidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

8.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

8.1.3

दोषैर् व्यस्तैः समस्तैश्च भयाच्छोकाच्च षड्विधः

doṣair vyastaiḥ samastaiśca bhayācchokācca ṣaḍvidhaḥ

8.1.4

अतीसारः स सुतरां जायते ऽत्यम्बुपानतः

atīsāraḥ sa sutarāṃ jāyate 'tyambupānataḥ

8.2

कृशशुष्कामिषासात्म्यतिलपिष्टविरूढकैः

kṛśaśuṣkāmiṣāsātmyatilapiṣṭavirūḍhakaiḥ

8.2.2

मद्यरूक्षातिमात्रान्नैरर्शोभिः स्नेहविभ्रमात्

madyarūkṣātimātrānnairarśobhiḥ snehavibhramāt

8.3

कृमिभ्यो वेगरोधाच्च तद्विधैः कुपितो ऽनिलः

kṛmibhyo vegarodhācca tadvidhaiḥ kupito 'nilaḥ

8.3.2

विस्रंसयत्यधो ऽब्धातुं हत्वा तेनैव चानलम्

visraṃsayatyadho 'bdhātuṃ hatvā tenaiva cānalam

8.4

व्यापद्यानुशकृत् कोष्ठं पुरीषं द्रवतां नयन्

vyāpadyānuśakṛt koṣṭhaṃ purīṣaṃ dravatāṃ nayan

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā