6.36.2

स्वयम् एवोपशाम्यन्ति संन्यासो नौषधैर् विना

svayam evopaśāmyanti saṃnyāso nauṣadhair vinā

6.37

वाग्देहमनसां चेष्टाम् आक्षिप्यातिबला मलाः

vāgdehamanasāṃ ceṣṭām ākṣipyātibalā malāḥ

6.37.2

संन्यासं संनिपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः

saṃnyāsaṃ saṃnipatitāḥ prāṇāyatanasaṃśrayāḥ

6.38

कुर्वन्ति तेन पुरुषः काष्ठीभूतो मृतोपमः

kurvanti tena puruṣaḥ kāṣṭhībhūto mṛtopamaḥ

6.38.2

म्रियेत शीघ्रं शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते

mriyeta śīghraṃ śīghraṃ ceccikitsā na prayujyate

6.39

अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवाटते

agādhe grāhabahule salilaugha ivāṭate

6.39.2

संन्यासे विनिमज्जन्तं नरम् आशु निवर्तयेत्

saṃnyāse vinimajjantaṃ naram āśu nivartayet

6.40

मदमानरोषतोषप्रभृतिभिररिभिर् निजैः परिष्वङ्गः

madamānaroṣatoṣaprabhṛtibhiraribhir nijaiḥ pariṣvaṅgaḥ

6.40.2

युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन

yuktāyuktaṃ ca samaṃ yuktiviyuktena madyena

6.41

बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामयवयांसि

balakāladeśasātmyaprakṛtisahāyāmayavayāṃsi

6.41.2

प्रविभज्य तदनुरूपं यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्

pravibhajya tadanurūpaṃ yadi pibati tataḥ pibatyamṛtam

7.1

अथातो ऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः

athāto 'rśasāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

7.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

7.1.3

अरिवत् प्राणिनो मांसकीलका विशसन्ति

arivat prāṇino māṃsakīlakā viśasanti

7.1.4

अर्शांसि तस्माद् उच्यन्ते गुदमार्गनिरोधतः

arśāṃsi tasmād ucyante gudamārganirodhataḥ

7.2

दोषास् त्वङ्मांसमेदांसि संदूष्य विविधाकृतीन्

doṣās tvaṅmāṃsamedāṃsi saṃdūṣya vividhākṛtīn

7.2.2

मांसाङ्कुरान् अपानादौ कुर्वन्त्यर्शांसि तान् जगुः

māṃsāṅkurān apānādau kurvantyarśāṃsi tān jaguḥ

7.3

सहजन्मोत्तरोत्थानभेदाद् द्वेधा समासतः

sahajanmottarotthānabhedād dvedhā samāsataḥ

7.3.2

शुष्कस्राविविभेदाच्च गुदः स्थूलान्त्रसंश्रयः

śuṣkasrāvivibhedācca gudaḥ sthūlāntrasaṃśrayaḥ

7.4

अर्धपञ्चाङ्गुलस् तस्मिंस् तिस्रो ऽध्यर्धाङ्गुलाः स्थिताः

ardhapañcāṅgulas tasmiṃs tisro 'dhyardhāṅgulāḥ sthitāḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā