5.15

रूपाण्येकादशैतानि जायन्ते राजयक्ष्मिणः

rūpāṇyekādaśaitāni jāyante rājayakṣmiṇaḥ

5.15.2

तेषाम् उपद्रवान् विद्यात् कण्ठोद्ध्वंसम् उरोरुजम्

teṣām upadravān vidyāt kaṇṭhoddhvaṃsam urorujam

5.16

जृम्भाङ्गमर्दनिष्ठीववह्निसादास्यपूतिताः

jṛmbhāṅgamardaniṣṭhīvavahnisādāsyapūtitāḥ

5.16.2

तत्र वाताच्छिरःपार्श्वशूलम् अंसाङ्गमर्दनम्

tatra vātācchiraḥpārśvaśūlam aṃsāṅgamardanam

5.17

कण्ठोद्ध्वंसः स्वरभ्रंशः पित्तात् पादांसपाणिषु

kaṇṭhoddhvaṃsaḥ svarabhraṃśaḥ pittāt pādāṃsapāṇiṣu

5.17.2

दाहो ऽतीसारो ऽसृक्छर्दिर् मुखगन्धो ज्वरो मदः

dāho 'tīsāro 'sṛkchardir mukhagandho jvaro madaḥ

5.18

कफाद् अरोचकश्छर्दिः कासो मूर्धाङ्गगौरवम्

kaphād arocakaśchardiḥ kāso mūrdhāṅgagauravam

5.18.2

प्रसेकः पीनसः श्वासः स्वरसादो ऽल्पवह्निता

prasekaḥ pīnasaḥ śvāsaḥ svarasādo 'lpavahnitā

5.19

दोषैर् मन्दानलत्वेन सोपलेपैः कफोल्बणैः

doṣair mandānalatvena sopalepaiḥ kapholbaṇaiḥ

5.19.2

स्रोतोमुखेषु रुद्धेषु धातूष्मस्वल्पकेषु च

srotomukheṣu ruddheṣu dhātūṣmasvalpakeṣu ca

5.20

विदह्यमानः स्वस्थाने रसस् तांस् तान् उपद्रवान्

vidahyamānaḥ svasthāne rasas tāṃs tān upadravān

5.20.2

कुर्याद् अगच्छन् मांसादीन् असृक् चोर्ध्वं प्रधावति

kuryād agacchan māṃsādīn asṛk cordhvaṃ pradhāvati

5.21

पच्यते कोष्ठ एवान्नम् अन्नपक्त्रैव चास्य यत्

pacyate koṣṭha evānnam annapaktraiva cāsya yat

5.21.2

प्रायो ऽस्मान् मलतां यातं नैवालं धातुपुष्टये

prāyo 'smān malatāṃ yātaṃ naivālaṃ dhātupuṣṭaye

5.22

रसो ऽप्यस्य न रक्ताय मांसाय कुत एव तु

raso 'pyasya na raktāya māṃsāya kuta eva tu

5.22.2

उपस्तब्धः स शकृता केवलं वर्तते क्षयी

upastabdhaḥ sa śakṛtā kevalaṃ vartate kṣayī

5.23

लिङ्गेष्वल्पेष्वपि क्षीणं व्याध्यौषधबलाक्षमम्

liṅgeṣvalpeṣvapi kṣīṇaṃ vyādhyauṣadhabalākṣamam

5.23.2

वर्जयेत् साधयेद् एव सर्वेष्वपि ततो ऽन्यथा

varjayet sādhayed eva sarveṣvapi tato 'nyathā

5.24

दोषैर् व्यस्तैः समस्तैश्च क्षयात् षष्ठश्च मेदसा

doṣair vyastaiḥ samastaiśca kṣayāt ṣaṣṭhaśca medasā

5.24.2

स्वरभेदो भवेत् तत्र क्षामो रूक्षश्चलः स्वरः

svarabhedo bhavet tatra kṣāmo rūkṣaścalaḥ svaraḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā