4.17

ऊर्ध्वदृग् वीक्षते भ्रान्तम् अक्षिणी परितः क्षिपन्

ūrdhvadṛg vīkṣate bhrāntam akṣiṇī paritaḥ kṣipan

4.17.2

मर्मसु छिद्यमानेषु परिदेवी निरुद्धवाक्

marmasu chidyamāneṣu paridevī niruddhavāk

4.18

एते सिध्येयुरव्यक्ता व्यक्ताः प्राणहरा ध्रुवम्

ete sidhyeyuravyaktā vyaktāḥ prāṇaharā dhruvam

4.18.2

श्वासैकहेतुप्राग्रूपसंख्याप्रकृतिसंश्रयाः

śvāsaikahetuprāgrūpasaṃkhyāprakṛtisaṃśrayāḥ

4.19

हिध्मा भक्तोद्भवा क्षुद्रा यमला महतीति च

hidhmā bhaktodbhavā kṣudrā yamalā mahatīti ca

4.19.2

गम्भीरा च मरुत् तत्र त्वरयायुक्तिसेवितैः

gambhīrā ca marut tatra tvarayāyuktisevitaiḥ

4.20

रूक्षतीक्ष्णखरासात्म्यैरन्नपानैः प्रपीडितः

rūkṣatīkṣṇakharāsātmyairannapānaiḥ prapīḍitaḥ

4.20.2

करोति हिध्माम् अरुजां मन्दशब्दां क्षवानुगाम्

karoti hidhmām arujāṃ mandaśabdāṃ kṣavānugām

4.21

शमं सात्म्यान्नपानेन या प्रयाति च सान्नजा

śamaṃ sātmyānnapānena yā prayāti ca sānnajā

4.21.2

आयासात् पवनः क्षुद्रः क्षुद्रां हिध्मां प्रवर्तयेत्

āyāsāt pavanaḥ kṣudraḥ kṣudrāṃ hidhmāṃ pravartayet

4.22

जत्रुमूलप्रविसृताम् अल्पवेगां मृदुं च सा

jatrumūlapravisṛtām alpavegāṃ mṛduṃ ca sā

4.22.2

वृद्धिम् आयास्यतो याति भुक्तमात्रे च मार्दवम्

vṛddhim āyāsyato yāti bhuktamātre ca mārdavam

4.23

चिरेण यमलैर् वेगैराहारे या प्रवर्तते

cireṇa yamalair vegairāhāre yā pravartate

4.23.2

परिणामोन्मुखे वृद्धिं परिणामे च गच्छति

pariṇāmonmukhe vṛddhiṃ pariṇāme ca gacchati

4.24

कम्पयन्ती शिरोग्रीवम् आध्मातस्यातितृष्यतः

kampayantī śirogrīvam ādhmātasyātitṛṣyataḥ

4.24.2

प्रलापच्छर्द्यतीसारनेत्रविप्लुतिजृम्भिणः

pralāpacchardyatīsāranetraviplutijṛmbhiṇaḥ

4.25

यमला वेगिनी हिध्मा परिणामवती च सा

yamalā veginī hidhmā pariṇāmavatī ca sā

4.25.2

स्तब्धभ्रूशङ्खयुग्मस्य सास्रविप्लुतचक्षुषः

stabdhabhrūśaṅkhayugmasya sāsraviplutacakṣuṣaḥ

4.26

स्तम्भयन्ती तनुं वाचं स्मृतिं संज्ञां च मुष्णती

stambhayantī tanuṃ vācaṃ smṛtiṃ saṃjñāṃ ca muṣṇatī

4.26.2

रुन्धती मार्गम् अन्नस्य कुर्वती मर्मघट्टनम्

rundhatī mārgam annasya kurvatī marmaghaṭṭanam

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā