3.16

तत्र दोषानुगमनं सिरास्र इव लक्षयेत्

tatra doṣānugamanaṃ sirāsra iva lakṣayet

3.16.2

उपद्रवांश्च विकृतिज्ञानतस् तेषु चाधिकम्

upadravāṃśca vikṛtijñānatas teṣu cādhikam

3.17

आशुकारी यतः कासस् तम् एवातः प्रवक्ष्यति

āśukārī yataḥ kāsas tam evātaḥ pravakṣyati

3.17.2

पञ्च कासाः स्मृता वातपित्तश्लेष्मक्षतक्षयैः

pañca kāsāḥ smṛtā vātapittaśleṣmakṣatakṣayaiḥ

3.18

क्षयायोपेक्षिताः सर्वे बलिनश्चोत्तरोत्तरम्

kṣayāyopekṣitāḥ sarve balinaścottarottaram

3.18.2

तेषां भविष्यतां रूपं कण्ठे कण्डूररोचकः

teṣāṃ bhaviṣyatāṃ rūpaṃ kaṇṭhe kaṇḍūrarocakaḥ

3.19

शूकपूर्णाभकण्ठत्वं तत्राधो विहतो ऽनिलः

śūkapūrṇābhakaṇṭhatvaṃ tatrādho vihato 'nilaḥ

3.19.2

ऊर्ध्वं प्रवृत्तः प्राप्योरस् तस्मिन् कण्ठे च संसजन्

ūrdhvaṃ pravṛttaḥ prāpyoras tasmin kaṇṭhe ca saṃsajan

3.20

शिरःस्रोतांसि सम्पूर्य ततो ऽङ्गान्युत्क्षिपन्न् इव

śiraḥsrotāṃsi sampūrya tato 'ṅgānyutkṣipann iva

3.20.2

क्षिपन्न् इवाक्षिणी पृष्ठम् उरः पार्श्वे च पीडयन्

kṣipann ivākṣiṇī pṛṣṭham uraḥ pārśve ca pīḍayan

3.21

प्रवर्तते स वक्त्रेण भिन्नकांस्योपमध्वनिः

pravartate sa vaktreṇa bhinnakāṃsyopamadhvaniḥ

3.21.2

हेतुभेदात् प्रतीघातभेदो वायोः सरंहसः

hetubhedāt pratīghātabhedo vāyoḥ saraṃhasaḥ

3.22

यद् रुजाशब्दवैषम्यं कासानां जायते ततः

yad rujāśabdavaiṣamyaṃ kāsānāṃ jāyate tataḥ

3.22.2

कुपितो वातलैर् वातः शुष्कोरःकण्ठवक्त्रताम्

kupito vātalair vātaḥ śuṣkoraḥkaṇṭhavaktratām

3.23

हृत्पार्श्वोरःशिरःशूलं मोहक्षोभस्वरक्षयान्

hṛtpārśvoraḥśiraḥśūlaṃ mohakṣobhasvarakṣayān

3.23.2

करोति शुष्कं कासं च महावेगरुजास्वनम्

karoti śuṣkaṃ kāsaṃ ca mahāvegarujāsvanam

3.24

सो ऽङ्गहर्षी कफं शुष्कं कृच्छ्रान् मुक्त्वाल्पतां व्रजेत्

so 'ṅgaharṣī kaphaṃ śuṣkaṃ kṛcchrān muktvālpatāṃ vrajet

3.24.2

पित्तात् पीताक्षिकफता तिक्तास्यत्वं ज्वरो भ्रमः

pittāt pītākṣikaphatā tiktāsyatvaṃ jvaro bhramaḥ

3.25

पित्तासृग्वमनं तृष्णा वैस्वर्यं धूमको ऽम्लकः

pittāsṛgvamanaṃ tṛṣṇā vaisvaryaṃ dhūmako 'mlakaḥ

3.25.2

प्रततं कासवेगेन ज्योतिषाम् इव दर्शनम्

pratataṃ kāsavegena jyotiṣām iva darśanam

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā