2.76

मनसो विषयाणां च कालं तं तं प्रपद्यते

manaso viṣayāṇāṃ ca kālaṃ taṃ taṃ prapadyate

2.76.2

धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले विलीयते

dhātūn prakṣobhayan doṣo mokṣakāle vilīyate

2.77

ततो नरः श्वसन् स्विद्यन् कूजन् वमति चेष्टते

tato naraḥ śvasan svidyan kūjan vamati ceṣṭate

2.77.2

वेपते प्रलपत्युष्णैः शीतैश्चाङ्गैर् हतप्रभः

vepate pralapatyuṣṇaiḥ śītaiścāṅgair hataprabhaḥ

2.78

विसंज्ञो ज्वरवेगार्तः सक्रोध इव वीक्षते

visaṃjño jvaravegārtaḥ sakrodha iva vīkṣate

2.78.2

सदोषशब्दं च शकृद् द्रवं सृजति वेगवत्

sadoṣaśabdaṃ ca śakṛd dravaṃ sṛjati vegavat

2.79

देहो लघुर् व्यपगतक्लममोहतापः पाको मुखे करणसौष्ठवम् अव्यथत्वम्

deho laghur vyapagataklamamohatāpaḥ pāko mukhe karaṇasauṣṭhavam avyathatvam

2.79.2

स्वेदः क्षवः प्रकृतियोगि मनो ऽन्नलिप्सा कण्डूश्च मूर्ध्नि विगतज्वरलक्षणानि

svedaḥ kṣavaḥ prakṛtiyogi mano 'nnalipsā kaṇḍūśca mūrdhni vigatajvaralakṣaṇāni

3.1

अथातो रक्तपित्तकासनिदानं व्याख्यास्यामः

athāto raktapittakāsanidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

3.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

3.1.3

भृशोष्णतीक्ष्णकट्वम्ललवणादिविदाहिभिः

bhṛśoṣṇatīkṣṇakaṭvamlalavaṇādividāhibhiḥ

3.1.4

कोद्रवोद्दालकैश्चान्नैस् तद्युक्तैरतिसेवितैः

kodravoddālakaiścānnais tadyuktairatisevitaiḥ

3.2

कुपितं पित्तलैः पित्तं द्रवं रक्तं च मूर्छिते

kupitaṃ pittalaiḥ pittaṃ dravaṃ raktaṃ ca mūrchite

3.2.2

ते मिथस् तुल्यरूपत्वम् आगम्य व्याप्नुतस् तनुम्

te mithas tulyarūpatvam āgamya vyāpnutas tanum

3.3

पित्तं रक्तस्य विकृतेः संसर्गाद् दूषणाद् अपि

pittaṃ raktasya vikṛteḥ saṃsargād dūṣaṇād api

3.3.2

गन्धवर्णानुवृत्तेश्च रक्तेन व्यपदिश्यते

gandhavarṇānuvṛtteśca raktena vyapadiśyate

3.4

प्रभवत्यसृजः स्थानात् प्लीहतो यकृतश्च तत्

prabhavatyasṛjaḥ sthānāt plīhato yakṛtaśca tat

3.4.2

शिरोगुरुत्वम् अरुचिः शीतेच्छा धूमको ऽम्लकः

śirogurutvam aruciḥ śītecchā dhūmako 'mlakaḥ

3.5

छर्दिश्छर्दितबैभत्स्यं कासः श्वासो भ्रमः क्लमः

chardiścharditabaibhatsyaṃ kāsaḥ śvāso bhramaḥ klamaḥ

3.5.2

लोहलोहितमत्स्यामगन्धास्यत्वं स्वरक्षयः

lohalohitamatsyāmagandhāsyatvaṃ svarakṣayaḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā