1.21

दोषत्रयकरैस् तैस् तैस् तथान्नपरिवर्तनात्

doṣatrayakarais tais tais tathānnaparivartanāt

1.21.2

ऋतोर् दुष्टात् पुरोवाताद् ग्रहावेशाद् विषाद् गरात्

ṛtor duṣṭāt purovātād grahāveśād viṣād garāt

1.22

दुष्टान्नात् पर्वताश्लेषाद् ग्रहैर् जन्मर्क्षपीडनात्

duṣṭānnāt parvatāśleṣād grahair janmarkṣapīḍanāt

1.22.2

मिथ्यायोगाच्च विविधात् पापानां च निषेवणात्

mithyāyogācca vividhāt pāpānāṃ ca niṣevaṇāt

1.23

स्त्रीणां प्रसववैषम्यात् तथा मिथ्योपचारतः

strīṇāṃ prasavavaiṣamyāt tathā mithyopacārataḥ

1.23.2

प्रतिरोगम् इति क्रुद्धा रोगाधिष्ठानगामिनीः

pratirogam iti kruddhā rogādhiṣṭhānagāminīḥ

1.24

रसायनीः प्रपद्याशु दोषा देहे विकुर्वते

rasāyanīḥ prapadyāśu doṣā dehe vikurvate

2.1

अथातो ज्वरनिदानं व्याख्यास्यामः

athāto jvaranidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

2.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

2.1.3

ज्वरो रोगपतिः पाप्मा मृत्युरोजोऽशनो ऽन्तकः

jvaro rogapatiḥ pāpmā mṛtyurojo'śano 'ntakaḥ

2.1.4

क्रोधो दक्षाध्वरध्वंसी रुद्रोर्ध्वनयनोद्भवः

krodho dakṣādhvaradhvaṃsī rudrordhvanayanodbhavaḥ

2.2

जन्मान्तयोर् मोहमयः संतापात्मापचारजः

janmāntayor mohamayaḥ saṃtāpātmāpacārajaḥ

2.2.2

विविधैर् नामभिः क्रूरो नानायोनिषु वर्तते

vividhair nāmabhiḥ krūro nānāyoniṣu vartate

2.3

स जायते ऽष्टधा दोषैः पृथङ् मिश्रैः समागतैः

sa jāyate 'ṣṭadhā doṣaiḥ pṛthaṅ miśraiḥ samāgataiḥ

2.3.2

आगन्तुश्च मलास् तत्र स्वैः स्वैर् दुष्टाः प्रदूषणैः

āgantuśca malās tatra svaiḥ svair duṣṭāḥ pradūṣaṇaiḥ

2.4

आमाशयं प्रविश्यामम् अनुगम्य पिधाय च

āmāśayaṃ praviśyāmam anugamya pidhāya ca

2.4.2

स्रोतांसि पक्तिस्थानाच्च निरस्य ज्वलनं बहिः

srotāṃsi paktisthānācca nirasya jvalanaṃ bahiḥ

2.5

सह तेनाभिसर्पन्तस् तपन्तः सकलं वपुः

saha tenābhisarpantas tapantaḥ sakalaṃ vapuḥ

2.5.2

कुर्वन्तो गात्रम् अत्युष्णं ज्वरं निर्वर्तयन्ति ते

kurvanto gātram atyuṣṇaṃ jvaraṃ nirvartayanti te

2.6

स्रोतोविबन्धात् प्रायेण ततः स्वेदो न जायते

srotovibandhāt prāyeṇa tataḥ svedo na jāyate

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā