1.1.3

रोगः पाप्मा ज्वरो व्याधिर् विकारो दुःखम् आमयः

rogaḥ pāpmā jvaro vyādhir vikāro duḥkham āmayaḥ

1.1.4

यक्ष्मातङ्कगदाबाधाः शब्दाः पर्यायवाचिनः

yakṣmātaṅkagadābādhāḥ śabdāḥ paryāyavācinaḥ

1.2

निदानं पूर्वरूपाणि रूपाण्युपशयस् तथा

nidānaṃ pūrvarūpāṇi rūpāṇyupaśayas tathā

1.2.2

संप्राप्तिश्चेति विज्ञानं रोगाणां पञ्चधा स्मृतम्

saṃprāptiśceti vijñānaṃ rogāṇāṃ pañcadhā smṛtam

1.3

निमित्तहेत्वायतनप्रत्ययोत्थानकारणैः

nimittahetvāyatanapratyayotthānakāraṇaiḥ

1.3.2

निदानम् आहुः पर्यायैः प्राग्रूपं येन लक्ष्यते

nidānam āhuḥ paryāyaiḥ prāgrūpaṃ yena lakṣyate

1.4

उत्पित्सुरामयो दोषविशेषेणानधिष्ठितः

utpitsurāmayo doṣaviśeṣeṇānadhiṣṭhitaḥ

1.4.2

लिङ्गम् अव्यक्तम् अल्पत्वाद् व्याधीनां तद् यथायथम्

liṅgam avyaktam alpatvād vyādhīnāṃ tad yathāyatham

1.5

तद् एव व्यक्ततां यातं रूपम् इत्यभिधीयते

tad eva vyaktatāṃ yātaṃ rūpam ityabhidhīyate

1.5.2

संस्थानं व्यञ्जनं लिङ्गं लक्षणं चिह्नम् आकृतिः

saṃsthānaṃ vyañjanaṃ liṅgaṃ lakṣaṇaṃ cihnam ākṛtiḥ

1.6

हेतुव्याधिविपर्यस्तविपर्यस्तार्थकारिणाम्

hetuvyādhiviparyastaviparyastārthakāriṇām

1.6.2

औषधान्नविहाराणाम् उपयोगं सुखावहम्

auṣadhānnavihārāṇām upayogaṃ sukhāvaham

1.7

विद्याद् उपशयं व्याधेः स हि सात्म्यम् इति स्मृतः

vidyād upaśayaṃ vyādheḥ sa hi sātmyam iti smṛtaḥ

1.7.2

विपरीतो ऽनुपशयो व्याध्यसात्म्याभिसंज्ञितः

viparīto 'nupaśayo vyādhyasātmyābhisaṃjñitaḥ

1.8

यथादुष्टेन दोषेण यथा चानुविसर्पता

yathāduṣṭena doṣeṇa yathā cānuvisarpatā

1.8.2

निर्वृत्तिरामयस्यासौ संप्राप्तिर् जातिरागतिः

nirvṛttirāmayasyāsau saṃprāptir jātirāgatiḥ

1.9

संख्याविकल्पप्राधान्यबलकालविशेषतः

saṃkhyāvikalpaprādhānyabalakālaviśeṣataḥ

1.9.2

सा भिद्यते यथात्रैव वक्ष्यन्ते ऽष्टौ ज्वरा इति

sā bhidyate yathātraiva vakṣyante 'ṣṭau jvarā iti

1.10

दोषाणां समवेतानां विकल्पो ऽंशांशकल्पना

doṣāṇāṃ samavetānāṃ vikalpo 'ṃśāṃśakalpanā

1.10.2

स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्याभ्यां व्याधेः प्राधान्यम् आदिशेत्

svātantryapāratantryābhyāṃ vyādheḥ prādhānyam ādiśet

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā