5.48.2

स्थिरा स्निग्धा घना शुद्धा श्यामा श्वेता च पार्थिवी

sthirā snigdhā ghanā śuddhā śyāmā śvetā ca pārthivī

5.49

वायवी रोगमरणक्लेशायान्याः सुखोदयाः

vāyavī rogamaraṇakleśāyānyāḥ sukhodayāḥ

5.49.2

प्रभोक्ता तैजसी सर्वा सा तु सप्तविधा स्मृता

prabhoktā taijasī sarvā sā tu saptavidhā smṛtā

5.50

रक्ता पीता सिता श्यावा हरिता पाण्डुरासिता

raktā pītā sitā śyāvā haritā pāṇḍurāsitā

5.50.2

तासां याः स्युर् विकासिन्यः स्निग्धाश्च विमलाश्च याः

tāsāṃ yāḥ syur vikāsinyaḥ snigdhāśca vimalāśca yāḥ

5.51

ताः शुभा मलिना रूक्षाः संक्षिप्ताश्चाशुभोदयाः

tāḥ śubhā malinā rūkṣāḥ saṃkṣiptāścāśubhodayāḥ

5.51.2

वर्णम् आक्रामति छाया प्रभा वर्णप्रकाशिनी

varṇam ākrāmati chāyā prabhā varṇaprakāśinī

5.52

आसन्ने लक्ष्यते छाया विकृष्टे भा प्रकाशते

āsanne lakṣyate chāyā vikṛṣṭe bhā prakāśate

5.52.2

नाच्छायो नाप्रभः कश्चिद् विशेषाश्चिह्नयन्ति तु

nācchāyo nāprabhaḥ kaścid viśeṣāścihnayanti tu

5.53

नृणां शुभाशुभोत्पत्तिं काले छायासमाश्रयाः

nṛṇāṃ śubhāśubhotpattiṃ kāle chāyāsamāśrayāḥ

5.53.2

निकषन्निव यः पादौ च्युतांसः परिसर्पति

nikaṣanniva yaḥ pādau cyutāṃsaḥ parisarpati

5.54

हीयते बलतः शश्वद् यो ऽन्नम् अश्नन् हितं बहु

hīyate balataḥ śaśvad yo 'nnam aśnan hitaṃ bahu

5.54.2

यो ऽल्पाशी बहुविण्मूत्रो बह्वाशी चाल्पमूत्रविट्

yo 'lpāśī bahuviṇmūtro bahvāśī cālpamūtraviṭ

5.55

यो वाल्पाशी कफेनार्तो दीर्घं श्वसिति चेष्टते

yo vālpāśī kaphenārto dīrghaṃ śvasiti ceṣṭate

5.55.2

दीर्घम् उच्छ्वस्य यो ह्रस्वं निःश्वस्य परिताम्यति

dīrgham ucchvasya yo hrasvaṃ niḥśvasya paritāmyati

5.56

ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते भृशम्

hrasvaṃ ca yaḥ praśvasiti vyāviddhaṃ spandate bhṛśam

5.56.2

शिरो विक्षिपते कृच्छ्राद् यो ऽञ्चयित्वा प्रपाणिकौ

śiro vikṣipate kṛcchrād yo 'ñcayitvā prapāṇikau

5.57

यो ललाटात् स्रुतस्वेदः श्लथसंधानबन्धनः

yo lalāṭāt srutasvedaḥ ślathasaṃdhānabandhanaḥ

5.57.2

उत्थाप्यमानः संमुह्येद् यो बली दुर्बलो ऽपि वा

utthāpyamānaḥ saṃmuhyed yo balī durbalo 'pi vā

5.58

उत्तान एव स्वपिति यः पादौ विकरोति च

uttāna eva svapiti yaḥ pādau vikaroti ca

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā