4.62.2

आत्मपाणितलोन्मानाः शेषाण्यर्धाङ्गुलं वदेत्

ātmapāṇitalonmānāḥ śeṣāṇyardhāṅgulaṃ vadet

4.63

पञ्चाशत् षट् च मर्माणि तिलव्रीहिसमान्यपि

pañcāśat ṣaṭ ca marmāṇi tilavrīhisamānyapi

4.63.2

इष्टानि मर्माण्यन्येषां चतुर्धोक्ताः सिरास् तु याः

iṣṭāni marmāṇyanyeṣāṃ caturdhoktāḥ sirās tu yāḥ

4.64

तर्पयन्ति वपुः कृत्स्नं ता मर्माण्याश्रितास् ततः

tarpayanti vapuḥ kṛtsnaṃ tā marmāṇyāśritās tataḥ

4.64.2

तत्क्षतात् क्षतजात्यर्थप्रवृत्तेर् धातुसंक्षये

tatkṣatāt kṣatajātyarthapravṛtter dhātusaṃkṣaye

4.65

वृद्धश्चलो रुजस् तीव्राः प्रतनोति समीरयन्

vṛddhaścalo rujas tīvrāḥ pratanoti samīrayan

4.65.2

तेजस् तद् उद्धृतं धत्ते तृष्णाशोषमदभ्रमान्

tejas tad uddhṛtaṃ dhatte tṛṣṇāśoṣamadabhramān

4.66

स्विन्नस्रस्तश्लथतनुं हरत्येनं ततो ऽन्तकः

svinnasrastaślathatanuṃ haratyenaṃ tato 'ntakaḥ

4.66.2

वर्धयेत् संधितो गात्रं मर्मण्यभिहते द्रुतम्

vardhayet saṃdhito gātraṃ marmaṇyabhihate drutam

4.67

छेदनात् संधिदेशस्य संकुचन्ति सिरा ह्यतः

chedanāt saṃdhideśasya saṃkucanti sirā hyataḥ

4.67.2

जीवितं प्राणिनां तत्र रक्ते तिष्ठति तिष्ठति

jīvitaṃ prāṇināṃ tatra rakte tiṣṭhati tiṣṭhati

4.68

सुविक्षतो ऽप्यतो जीवेद् अमर्मणि न मर्मणि

suvikṣato 'pyato jīved amarmaṇi na marmaṇi

4.68.2

प्राणघातिनि जीवेत् तु कश्चिद् वैद्यगुणेन चेत्

prāṇaghātini jīvet tu kaścid vaidyaguṇena cet

4.69

असमग्राभिघाताच्च सो ऽपि वैकल्यम् अश्नुते

asamagrābhighātācca so 'pi vaikalyam aśnute

4.69.2

तस्मात् क्षारविषाग्न्यादीन् यत्नान् मर्मसु वर्जयेत्

tasmāt kṣāraviṣāgnyādīn yatnān marmasu varjayet

4.70

मर्माभिघातः स्वल्पो ऽपि प्रायशो बाधतेतराम्

marmābhighātaḥ svalpo 'pi prāyaśo bādhatetarām

4.70.2

रोगा मर्माश्रयास् तद्वत् प्रक्रान्ता यत्नतो ऽपि च

rogā marmāśrayās tadvat prakrāntā yatnato 'pi ca

5.1

अथातो विकृतिविज्ञानीयं शारीरं व्याख्यास्यामः

athāto vikṛtivijñānīyaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ

5.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

5.1.3

पुष्पं फलस्य धूमो ऽग्नेर् वर्षस्य जलदोदयः

puṣpaṃ phalasya dhūmo 'gner varṣasya jaladodayaḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā