4.2.2

वातमूत्रशकृत्सङ्गदृष्ट्यग्निवधहृद्गदाः

vātamūtraśakṛtsaṅgadṛṣṭyagnivadhahṛdgadāḥ

4.3

शकृतः पिण्डिकोद्वेष्टप्रतिश्यायशिरोरुजः

śakṛtaḥ piṇḍikodveṣṭapratiśyāyaśirorujaḥ

4.3.2

ऊर्ध्ववायुः परीकर्तो हृदयस्योपरोधनम्

ūrdhvavāyuḥ parīkarto hṛdayasyoparodhanam

4.4

मुखेन विट्प्रवृत्तिश् च पूर्वोक्ताश् चामयाः स्मृताः

mukhena viṭpravṛttiś ca pūrvoktāś cāmayāḥ smṛtāḥ

4.4.2

अङ्गभङ्गाश्मरीवस्तिमेढ्रवङ्क्षणवेदनाः

aṅgabhaṅgāśmarīvastimeḍhravaṅkṣaṇavedanāḥ

4.5

मूत्रस्य रोधात् पूर्वे च प्रायो रोगास् तदौषधम्

mūtrasya rodhāt pūrve ca prāyo rogās tadauṣadham

4.5.2

वर्त्यभ्यङ्गावगाहाश् च स्वेदनं वस्तिकर्म च

vartyabhyaṅgāvagāhāś ca svedanaṃ vastikarma ca

4.6

अन्नपानं च विड्भेदि विड्रोधोत्थेषु यक्ष्मसु

annapānaṃ ca viḍbhedi viḍrodhottheṣu yakṣmasu

4.6.2

मूत्रजेषु तु पाने च प्राग्भक्तं शस्यते घृतम्

mūtrajeṣu tu pāne ca prāgbhaktaṃ śasyate ghṛtam

4.7

जीर्णान्तिकं चोत्तमया मात्रया योजनाद्वयम्

jīrṇāntikaṃ cottamayā mātrayā yojanādvayam

4.7.2

अवपीडकम् एतच्च संज्ञितं धारणात् पुनः

avapīḍakam etacca saṃjñitaṃ dhāraṇāt punaḥ

4.8

उद्गारस्यारुचिः कम्पो विबन्धो हृदयोरसोः

udgārasyāruciḥ kampo vibandho hṛdayorasoḥ

4.8.2

आध्मानकासहिध्माश् च हिध्मावत् तत्र भेषजम्

ādhmānakāsahidhmāś ca hidhmāvat tatra bheṣajam

4.9

शिरोऽर्तीन्द्रियदौर्बल्यमन्यास्तम्भार्दितं क्षुतेः

śiro'rtīndriyadaurbalyamanyāstambhārditaṃ kṣuteḥ

4.9.2

तीक्ष्णधूमाञ्जनाघ्राणनावनार्कविलोकनैः

tīkṣṇadhūmāñjanāghrāṇanāvanārkavilokanaiḥ

4.10

प्रवर्तयेत् क्षुतिं सक्तां स्नेहस्वेदौ च शीलयेत्

pravartayet kṣutiṃ saktāṃ snehasvedau ca śīlayet

4.10.2

शोषाङ्गसादबाधिर्यसम्मोहभ्रमहृद्गदाः

śoṣāṅgasādabādhiryasammohabhramahṛdgadāḥ

4.11

तृष्णाया निग्रहात् तत्र शीतः सर्वो विधिर् हितः

tṛṣṇāyā nigrahāt tatra śītaḥ sarvo vidhir hitaḥ

4.11.2

अङ्गभङ्गारुचिग्लानिकार्श्यशूलभ्रमाः क्षुधः

aṅgabhaṅgāruciglānikārśyaśūlabhramāḥ kṣudhaḥ

4.12

तत्र योज्यं लघु स्निग्धम् उष्णम् अल्पं च भोजनम्

tatra yojyaṃ laghu snigdham uṣṇam alpaṃ ca bhojanam

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā