3.1.2

षडङ्गम् अङ्गं प्रत्यङ्गं तस्याक्षिहृदयादिकम्

ṣaḍaṅgam aṅgaṃ pratyaṅgaṃ tasyākṣihṛdayādikam

3.2

शब्दः स्पर्शश् च रूपं च रसो गन्धः क्रमाद् गुणाः

śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaḥ kramād guṇāḥ

3.2.2

खानिलाग्न्यब्भुवाम् एकगुणवृद्ध्यन्वयः परे

khānilāgnyabbhuvām ekaguṇavṛddhyanvayaḥ pare

3.3

तत्र खात् खानि देहे ऽस्मिन् श्रोत्रं शब्दो विविक्तता

tatra khāt khāni dehe 'smin śrotraṃ śabdo viviktatā

3.3.2

वातात् स्पर्शत्वगुच्छ्वासा वह्नेर् दृग्रूपपक्तयः

vātāt sparśatvagucchvāsā vahner dṛgrūpapaktayaḥ

3.4

आप्या जिह्वारसक्लेदा घ्राणगन्धास्थि पार्थिवम्

āpyā jihvārasakledā ghrāṇagandhāsthi pārthivam

3.4.2

मृद्व् अत्र मातृजं रक्तमांसमज्जगुदादिकम्

mṛdv atra mātṛjaṃ raktamāṃsamajjagudādikam

3.5

पैतृकं तु स्थिरं शुक्रधमन्यस्थिकचादिकम्

paitṛkaṃ tu sthiraṃ śukradhamanyasthikacādikam

3.5.2

चैतनं चित्तम् अक्षाणि नानायोनिषु जन्म च

caitanaṃ cittam akṣāṇi nānāyoniṣu janma ca

3.6

सात्म्यजं त्व् आयुर् आरोग्यम् अनालस्यं प्रभा बलम्

sātmyajaṃ tv āyur ārogyam anālasyaṃ prabhā balam

3.6.2

रसजं वपुषो जन्म वृत्तिर् वृद्धिर् अलोलता

rasajaṃ vapuṣo janma vṛttir vṛddhir alolatā

3.7

सात्त्विकं शौचम् आस्तिक्यं शुक्लधर्मरुचिर् मतिः

sāttvikaṃ śaucam āstikyaṃ śukladharmarucir matiḥ

3.7.2

राजसं बहुभाषित्वं मानक्रुद्दम्भमत्सरम्

rājasaṃ bahubhāṣitvaṃ mānakruddambhamatsaram

3.8

तामसं भयम् अज्ञानं निद्रालस्यं विषादिता

tāmasaṃ bhayam ajñānaṃ nidrālasyaṃ viṣāditā

3.8.2

इति भूतमयो देहस् तत्र सप्त त्वचो ऽसृजः

iti bhūtamayo dehas tatra sapta tvaco 'sṛjaḥ

3.9

पच्यमानात् प्रजायन्ते क्षीरात् संतानिका इव

pacyamānāt prajāyante kṣīrāt saṃtānikā iva

3.9.2

धात्वाशयान्तरक्लेदो विपक्वः स्वं स्वम् ऊष्मणा

dhātvāśayāntarakledo vipakvaḥ svaṃ svam ūṣmaṇā

3.10

श्लेष्मस्नाय्वपराच्छन्नः कलाख्यः काष्ठसारवत्

śleṣmasnāyvaparācchannaḥ kalākhyaḥ kāṣṭhasāravat

3.10.2

ताः सप्त सप्त चाधारा रक्तस्याद्यः क्रमात् परे

tāḥ sapta sapta cādhārā raktasyādyaḥ kramāt pare

3.11

कफामपित्तपक्वानां वायोर् मूत्रस्य च स्मृताः

kaphāmapittapakvānāṃ vāyor mūtrasya ca smṛtāḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā